Çuvallarla çöpe giden atık ürün çiftçinin kazanç kapısı oldu: Verim 2,5 kat arttı

Gaziantep'te yıllarca atık olarak çöpe giden Antep fıstığı kabukları, bilimsel bir çalışma sayesinde tarımda yeni bir dönemin kapısını araladı. Doktora öğrencisi Uğur Vural tarafından başlatılan tez çalışması, işleme tesislerinde büyük miktarlarda biriken fıstık kabuklarının toprağa kazandırılmasına odaklandı.

Proje, üniversite bünyesindeki bilimsel araştırma projeleri birimi ve TEMA Vakfı'nın desteğiyle geliştirildi. Çalışmanın ilk aşaması Gaziantep'in Nizip ilçesinde bulunan 80 ağaçlık bir bahçede uygulandı. Atık fıstık kabukları komposta dönüştürülerek ağaçların bulunduğu alanlarda kullanıldı.

Elde edilen sonuçların uluslararası hakemli bir dergide yayımlanmasının ardından proje, TEMA Vakfı'nın "Fıstığımız Bol Olsun" programı kapsamında çok daha geniş alanlara taşındı.

Toprağın su tutma kapasitesi yüzde 35 arttı

İlk uygulamanın ardından toprak, yaprak ve meyve örnekleri laboratuvarda detaylı olarak incelendi. Analizlere göre kompost kullanılan alanlarda toprağın su tutma kapasitesinde yüzde 30-35 oranında artış saptandı.

Bu sonuçların özellikle kuraklıkla mücadele açısından büyük önem taşıdığı belirtiliyor. Orta kurak iklime sahip bölgede, fıstık atıklarından elde edilen kompostun toprağın su tutma kapasitesini bu derece artırması, bilim çevrelerinde dikkatle karşılandı.

Meyve kalitesinde de belirgin iyileşme

Araştırma yalnızca toprağın su tutma özelliğiyle sınırlı kalmadı; ağaçların gelişimi ve meyve kalitesi de ayrıntılı biçimde değerlendirildi. Uygulamanın sağladığı başlıca olumlu sonuçlar şunlar:

• Yaprak analizlerinde fosfor, azot ve demir gibi minerallerin seviyesinin yükseldi
• Kompost uygulanan ağaçlarda meyve iriliğinde artış gözlendi
• Çatlama oranında olumlu gelişmeler kaydedildi
• Toprak örneklerinde faydalı bakteri miktarının arttığı tespit edildi

Uzmanlar, organik atıklardan elde edilen kompostun kimyasal gübre ihtiyacını azaltabileceğini, böylece hem toprağın hem de yer altı sularının korunmasına katkı sunabileceğini vurguluyor.

Sulama ihtiyacı 30 gün gecikti, verim 2,5 kat arttı

Projenin yaygınlaştırılmasında rol üstlenen TEMA Vakfı yetkilileri, uygulamanın toprağın organik madde miktarını ve su tutma kapasitesini yükseltmek amacıyla yürütüldüğünü belirtiyor. Kompost kullanılan bahçelerde sulama ihtiyacının diğer alanlara kıyasla yaklaşık 30 gün daha geç ortaya çıktığı bildirildi.

Uygulama, Gaziantep'in Birecik, Pazarcık ve Şahinbey ilçelerinde toplam 9 bahçeye yayıldı ve elde edilen sonuçlar oldukça dikkat çekici:

• Çiftçinin gübre gideri yarı yarıya azaltıldı
• Verim 2,5 kat artırıldı
• Meyvenin kalitesi yükseldi, irileşti
• Çatlama oranında artış sağlandı

Bu doğrultuda çiftçinin kazancı arttı; daha kaliteli elde edilen fıstıklar, üreticiye daha yüksek gelir sağladı.

Yeni kompost tesisleri kurulması hedefleniyor

Çalışmanın farklı tarım bölgelerinde de uygulanabileceğini belirten araştırmacılar, laboratuvar sonuçlarının yaygınlaştırılması ve standart üretim tesislerinin kurulması için destek beklediklerini dile getiriyor.

Fıstık kabuklarının komposta dönüştürülmesi için tesis kurulmasının kuraklıkla mücadeleye ve tarımsal üretime ciddi katkı sağlayabileceği vurgulanıyor. Çalışmanın temel amacını ise araştırmacılar şöyle özetliyor:

"Fıstığın topraktan aldığını tekrar toprağa iade etmiş olduk. Bu uygulama hem çiftçimize hem de soframıza katkı sağlayacak."