Bahçıvanlık uzmanları, sonbahar dönemini bitki bakım takviminde son derece kritik bir yere koyuyor. Kış soğuklarına karşı hassas olan ya da baharda yeni sürgünler üzerinden çiçek açan türlerin Ekim ayında budanması, bitkilerin hem formunu hem de verimliliğini doğrudan etkiliyor. Don olayları başlamadan önce gerekli bakımların yapılması gerekiyor.
İşte Ekim ayında budanması gereken bitkiler ve uygulanması gereken bakım yöntemleri:
Tırmanıcı ve Sarmaşık Güller
Tırmanıcı güller aynı sezonda yetişen sürgünlerde çiçek açtığı için bu dönemde sert budamaya tabi tutulmalı. Öncelikli olarak hasarlı, çaprazlaşmış ve yaşlanmış dalların temizlenmesi gerekiyor. Ana gövdeler yatay konumda destek tellerine bağlanmalı; çiçek vermiş yan sürgünler ise kısa sap kalacak şekilde kısaltılmalı. Rüzgâr hasarını önlemek için dalların sabitleme kontrollerinin düzenli yapılması da önemli.
Çalı Formundaki Bitkiler
Buddleja davidii, Cornus alba ve Lavatera gibi çalı formundaki bitkilerin boyu, rüzgâr nedeniyle devrilmelerini ve sallanmalarını önlemek amacıyla yarı yarıya azaltılır. Burada aşırı budamadan kaçınılması ve bitkinin dengesinin korunması büyük önem taşır.
Sarmaşıklar ve Yaprak Döken Çitler
Boston ve Virginia sarmaşığı (Parthenocissus) dallarının Noel dönemine kadar kontrolden çıkabilecek bölümleri budanabilir. Pencerelere, çatıya ve oluklara yönelen sürgünler kesilmeli. Bakımsız kalmış yaşlı sarmaşıklar ise topraktan yaklaşık 1 metre yükseklikteki tomurcuk seviyesinden budanarak yenilenebilir.
Yaprak döken çit bitkileri olan gürgen, alıç ve kayın için Ekim ayı, kış öncesi son şekil budaması için son fırsat anlamına geliyor. İstenilen yükseklik ve genişliğe ulaşmış çitlerde genç sürgünler temizlenerek form korunmalı.
Lavanta, Ağaçlar ve Meyve Türleri
İngiliz lavantasında odunsu gövde oluşumunu engellemek ve bitkiyi derli toplu tutmak için solmuş çiçekler ve yeni yeşil sürgünler kesilir. Ancak eski ve odunlaşmış dallara dokunulmamalı; çünkü lavanta eski odunsu dokudan yeniden filizlenmez. Fransız, İspanyol ve İtalyan lavantaları için ise ilkbahar beklenmelidir.
Japon akçaağacı ve sorbus gibi süs ağaçları, sonbaharda yapraklarını döktükten hemen sonra, yani Ekim-Kasım aylarında budanır.
Meyve ağaçlarında verimliliği ve form stabilitesini artırmak amacıyla hastalıklı ve ölü dallar temizlenmeli. Ağaç tacının iç kısımlarına hava ve güneş ışığının girmesini sağlamak için seyreltme işlemi yapılmalı.
Ekim Ayında Budanacak Bitkilerin Tam Listesi
- Tırmanıcı güller
- Sarmaşık güller
- Buddleja davidii (Kelebek çalı)
- Cornus alba (Kızılcık türü)
- Lavatera
- Boston sarmaşığı
- Virginia sarmaşığı
- İngiliz lavantası
- Japon akçaağacı
- Gürgen
- Alıç
- Kayın çitleri
- Meyve ağaçları
