İngiltere'nin Somerset bölgesinde yaşayan Burge ailesi, tam 150 yıldır tek bir tohumu nesilden nesile aktararak benzersiz bir mirası ayakta tutuyor. 1875 yılından bu yana ticari tohum kullanılmadan, yalnızca aile üyelerinin her sezon için sakladığı tohumlarla çoğaltılan 'Dede Baklası' adlı özel bakla türü, yapılan kapsamlı testlerin ardından resmen tescillendi.
Garden Organic kuruluşu tarafından yürütülen koruma projesi kapsamında nadir ve kaybolma riski altındaki ürünleri tespit etmek amacıyla başlatılan çalışmalara katılan bu bakla, 'Ata Tohumu Kütüphanesi'nin kalıcı koleksiyonuna eklenerek gelecek kuşaklara taşınacak hale getirildi.
Sıkı Test ve Eleme Sürecinden Geçti
Nadir tohum türlerinin belirlenmesi için 2025 yılında gerçekleştirilen deneme sürecine 19 farklı sebze türü katıldı. Uzmanlar tarafından değerlendirilen kriterler şu şekilde sıralandı:
- Çimlenme yeteneği
- Bitki direnci
- Zararlılarla mücadele kapasitesi
- Tür içi tutarlılık
Bu değerlendirmeler sonucunda 5 tür standartların altında kalarak elenirken, aralarında 'Dede Baklası' da bulunan 11 çeşit gerekli tüm testleri başarıyla geçerek koleksiyona kabul edildi.
İsmini Aile Tarihinden Aldı
Koleksiyona dahil olan bu bakla çeşidine adını, tohumları bağışlayan kişinin babası verdi. İsmi, 1830'larda doğan büyük dedeye ithafen seçildiği kaydedildi.
Tarihsel veriler, baklanın Neolitik dönemde Doğu Akdeniz'de yetiştirilmeye başlandığını ve İngiltere'ye çok erken dönemlerde ulaştığını gösteriyor. Somerset bölgesinde bakla tarımına ilişkin ilk yazılı kayıtlar ise 12. yüzyıla ait kilise arşivlerine kadar uzanıyor.
Gelecek Nesillere Aktarılacak
Ticareti yapılmadığı için sürekli yok olma riski taşıyan bu aile mirası, koruma projesi sayesinde artık tek bir ailenin çabasına bağlı kalmaktan kurtuldu. 'Dede Baklası', Garden Organic bünyesinde şu diğer tarihi türlerle birlikte muhafaza edilecek:
- 'Weller's Blue' taze fasulyesi - İkinci Dünya Savaşı yıllarına dayanıyor
- 'Golden Purslane' semizotu - 16. yüzyıldan kalma nadir bir tür
Bu türler, kurumun üyeleri aracılığıyla yeniden üretilmeye devam edilerek gelecek nesillere aktarılacak.
