529 kilometrelik devasa yeraltı hattı: Milyonlarca ton demir, kamyon kullanılmadan taşınıyor

Brezilya'da bulunan Minas-Rio projesi, madencilik lojistiğinde çığır açan bir altyapıya ev sahipliği yapıyor. Anglo American tarafından işletilen devasa yeraltı boru hattı, Minas Gerais eyaletinin dağlık maden havzasından Rio de Janeiro'daki Açu Limanı'na kadar uzanıyor. Yüzde 99'u toprağın altına gömülü bulunan 529 kilometrelik hat, geleneksel demir yolu ve kamyon taşımacılığının yarattığı çevresel etkileri ve yüksek nakliye maliyetlerini ortadan kaldırıyor.

Bulamaç yöntemiyle kesintisiz akış sağlanıyor

Sert kayaçlardan çıkarılan demir cevherinin kapalı bir çelik borudan aktarılması, malzemenin sıvılaştırılması prensibine dayanıyor. Maden ocaklarında çıkarılan cevher, tesislerdeki dev kırıcılarda ufalanarak ince toz kıvamına getiriliyor.

Öğütülen mineral partikülleri belirlenen oranlarda su ile birleştirilerek "slurry" adı verilen yoğun ve akışkan bir bulamaç haline getiriliyor. Yüksek basınçlı endüstriyel pistonlu pompalar, hazırlanan bu yoğun karışımı yüzlerce kilometre boyunca tıkanma yaşanmadan okyanus kıyısına doğru iletiyor.

Kıyıda sudan ayrıştırılıp gemilere yükleniyor

Açu Limanı'ndaki terminale ulaşan bulamaç, buradaki sanayi tipi filtreleme ünitelerinde işlem görerek taşıyıcı sudan tamamen arındırılıyor. Kurutma sürecinden geçen saf demir cevheri, uluslararası pazarlara sevk edilmek üzere kuru yük gemilerine aktarılıyor. Süreç sırasında cevherden ayrıştırılan temiz su ise endüstriyel arıtma süreçlerinin ardından liman ve sanayi tesislerinde tekrar kullanıma sokularak kapalı devre bir geri dönüşüm sağlanıyor.

33 belediyeyi aşan çelik altyapı

Güzergâhı üzerinde 26'sı Minas Gerais, 7'si Rio de Janeiro sınırlarında kalan toplam 33 belediyeyi kateden hattın inşasında 133 bin metrik ton yüksek mukavemetli çelik kullanıldı.

• Her biri 12 metre boyundaki 44 bin adet çelik boru parçası, sahada gerçekleştirilen 43 bin 774 kaynak işlemiyle birbirine entegre edildi.
• Engebeli arazi şartları, derin nehir vadileri ve yükseltiler, yönlendirilebilir yatay sondaj teknikleri ve yerin altından açılan özel tüneller vasıtasıyla aşıldı.
• Böylece hat, yerleşim yerlerinin ve tarım alanlarının altından yüzey topoğrafyasına zarar vermeden geçirildi.

Fiber optik akustik sensörlerle 24 saat denetim

Yıllık 26,5 milyon metrik ton demir cevheri iletim kapasitesine sahip olan boru hattı, 2025 yılı boyunca 24,8 milyon tonluk fiili sevkiyat hacmine ulaştı. Yüksek hidrostatik basınç altında çalışan kapalı sistemin güvenliği, hat boyunca döşenen fiber optik kablo şebekesiyle sağlanıyor.

Boruların dış yüzeyini çevreleyen akustik algılayıcılar, sistemin içindeki akış dinamiklerini 24 saat boyunca dinliyor. Meydana gelebilecek en küçük basınç anomalisi veya boru deformasyonu, ses frekanslarındaki değişim üzerinden anında tespit edilerek ana operasyon merkezine iletiliyor.