Yarın Başlıyor: Çocuklara Sosyal Medya Yasağı Nasıl İşleyecek?

Türkiye'de 15 yaşını tamamlamamış yaklaşık 17,5 milyon çocuğu etkileyecek sosyal medya düzenlemesi 1 Kasım'da yürürlüğe giriyor. 22 Nisan 2026'da Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edilen yasanın uygulama yönetmeliği, 10 Ekim'de Cumhurbaşkanlığına bağlı Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından yayımlanmıştı.

Yönetmelik, sosyal ağ sağlayıcılarının 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunmasını açıkça yasaklıyor. Aynı zamanda 3 milyon 850 bin kişiden oluşan 15-18 yaş arası gruba ise belirli kısıtlamalar çerçevesinde sosyal medya kullanım hakkı tanıyor.

Kimlik numarasıyla e-Devlet üzerinden yaş doğrulama

Yasa uyarınca sosyal ağ sağlayıcıları, Türkiye'de 15 yaşını doldurmuş çocuklar için yaş doğrulama sistemi kurmakla yükümlü. Doğrulama süreci e-Devlet Kapısı üzerinden yürütülecek. e-Devlet'te üretilen yaş doğrulama belirteci, kullanıcının 15 yaşını doldurup doldurmadığını ve 15 yaşını doldurmuşsa 18 yaşını doldurup doldurmadığını içerecek.

Kullanıcının talebi üzerine bu belirteç, ilgili sosyal ağ sağlayıcısının platformuna yüklenecek. Ancak 15-18 yaş arası çocuklar istediğinin tamamını yapamayacak; yönetmelik bu yaş grubuna yönelik ciddi sınırlamalar getiriyor.

Sosyal ağ sağlayıcıları, 15 yaşını doldurmuş çocuk kullanıcılara yönelik hizmetlerini çocuğun yüksek yararını ve fiziksel, zihinsel, psikolojik, sosyal ile duygusal gelişimini koruyacak şekilde ayrıştırmak zorunda. Çocuğa yönelik cinsel istismar ve ticari sömürü risklerinin önlenmesi de yönetmeliğin vurguladığı temel ilkeler arasında yer alıyor. Bu yaş grubundaki kullanıcılara yönelik yüksek düzeyde gizlilik ayarları varsayılan olarak uygulanacak.

Çocuklara dışarıya kapalı hesap şartı

Yönetmeliğe göre sosyal ağ sağlayıcıları, bağımlılık geliştirme etkisi doğurabilecek hizmetler sunamayacak. 15 yaşını doldurmuş çocukların hesapları gizli olacak ve hesabın kamuya açık hâle getirilmesine izin verilmeyecek. Bunun yanında şu kısıtlamalar geçerli olacak:

• Çocuğun takip ettiği hesaplar ve takipçileri diğer kullanıcılar tarafından görülemeyecek
• Çocukların hesaplarına yalnızca takip ettiği hesaplar mesaj gönderebilecek
• Hesaplardan ekran görüntüsü alınamayacak
• Canlı yayın açma özelliği devre dışı olacak
• Görsel içerik kaydırma, dokunma, tıklama gibi kullanıcı hareketleriyle ya da kendiliğinden ardışık sunum sağlayan arayüz ve işlevler sunulamayacak

Ebeveyn kontrol araçları devreye giriyor

Sosyal ağ sağlayıcıları, çocuklarının hesaplarını takip etmeleri amacıyla ebeveyn kontrol araçları geliştirecek. Bu araçlar anne, baba veya çocuğun vasisi tarafından kullanılabilecek. Özellikler arasında şunlar yer alıyor:

• Hesap ve özellik ayarlarının kontrol edilmesi
• Satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi işlemlerin ebeveyn iznine bağlanması
• Harcama limiti belirlenmesi
• Kullanım süresinin izlenmesi ve sınırlandırılması
• Konum paylaşma mekanizmaları

Çocukların bu sistemi devre dışı bırakmasını engelleyecek güvenlik tedbirleri de alınacak.

Mevcut hesaplar da kapsama alınıyor

Yaş doğrulama belirteci kullanarak doğrulama yapmamış hesaplara 31 Mart 2027'ye kadar süre tanınıyor. Bu tarihe kadar 15-18 yaş arası çocukların hesaplarını e-Devlet aracılığıyla doğrulatmaları gerekecek. 15 yaşını doldurduğunu ispatlamayan kullanıcıların hesapları kapatılacak.

Yetki aşımı tartışması

İfade Özgürlüğü Derneği kurucularından Prof. Dr. Yaman Akdeniz, düzenlemeyi eleştirerek yönetmelikle birlikte yasanın da ele alınması gerektiğini vurguladı. Akdeniz, yasada yer almayan herkes için e-Devlet zorunluluğu getirildiğine dikkat çekerek, "Yasada olmayan herkes için e-Devlet zorunluluğu getiriliyor, yaş doğrulama belirteci sunuluyor. Yani 15 yaşından büyük herkesin sosyal medya sağlayıcıları üzerinden yaş doğrulaması yapması talep ediliyor. Bence öncelikle kanunilik açısından sorun olmakla birlikte yetki aşımı da var" dedi.

Akdeniz, yaş doğrulatmanın ilk olarak Avustralya'da uygulandığını hatırlatarak orada yetkinin tamamen sosyal ağ sağlayıcıya bırakıldığını, kimlikle doğrulama olmadığını ifade etti. Türkiye'de ise daha katı bir yasak sistemi kurulduğunu, e-Devlet dışında alternatifi olmayan bir doğrulama yöntemi kullanıldığını belirtti.

Profesör Akdeniz'e göre sistemin çocukları koruyup korumayacağı tartışmalı. Belirtecinn içeriğinde değil, üretildiğinde ve e-Devlet'te doğrulandığında tehlikenin ortaya çıkabileceğini söyleyen Akdeniz, "Devlet o belirtecin kim tarafından üretildiğini bildiği için bir eşleştirme yapabilir mi, yapamaz mı; yönetmelikte bu konuda bir açıklama yok" değerlendirmesinde bulundu.

Yönetmelik, Siber Güvenlik Başkanlığına yaş doğrulama belirteci rehberi hazırlama ve sosyal ağ sağlayıcılarla paylaşma yetkisi de veriyor. Akdeniz, yönetmelik başkanlığa gizli kurallar belirleme şeklinde geniş yetki verdiğini, arka planda sosyal ağ sağlayıcıları ile devlet ilişkisi konusunda kullanıcılara bir bilgi ve güvence sunulmadığını kaydetti.

Akdeniz, sınırlamaların çocukları kamusal tartışmanın dışına iteceğini de dile getirdi. Yönetmeliğe göre "çocukların gelişimine zarar verecek içerikler" ifadesinin belirsiz bir ölçüt olduğunu, bu durumun çocukların siyasi içeriklere ulaşmasını kısıtlayacağını belirtti. İfade Özgürlüğü Derneği olarak yönetmeliğin yürütmesinin durdurulması ve iptali talebiyle Danıştay'a dava açacaklarını duyurdu.

Oyun platformlarına da yeni kurallar geliyor

Oyun platformlarına yönelik yeni düzenlemenin de 1 Kasım'da yürürlüğe girmesi öngörülüyor. Sosyal medya düzenlemesinden farklı olarak bu kapsamda 15 yaş altı için genel bir kullanım yasağı getirilmiyor; bunun yerine oyunların yaş sınıflandırmasına tabi tutulması ve ebeveyn denetimi araçlarının sunulması isteniyor.

Platformların ayrıca oyun içi satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi işlemlerde ebeveyn kontrolünü desteklemesi gerekecek. Günlük erişimi 100 bini aşan yurt dışı kaynaklı oyun platformları Türkiye'de temsilci bulundurmak zorunda olacak. Kurallara uymayan şirketler para cezalarıyla, ihlalin devam etmesi hâlinde ise mahkeme kararıyla internet bant genişliğinin daraltılması yaptırımıyla karşı karşıya kalabilecek.