Tek bir sokakta 50 bin kişi güneşi görmeden yaşadı

Dünya kentsel yerleşim tarihindeki en sıra dışı örneklerden biri olan Kowloon Walled City, Hong Kong'da yalnızca üç futbol sahası büyüklüğündeki bir arazi üzerinde tamamen plansız biçimde yükseldi. Zaman içinde yüzlerce çok katlı yapının aralık bırakılmaksızın birbirine monte edilmesiyle bölge, tek parça devasa bir beton kütleye dönüştü. Kilometrekareye düşen insan sayısı bakımından dünya rekoru kırdı.

Mühendislik onayı olmadan yükselen bloklar

Yerleşim alanındaki binalar herhangi bir resmi ruhsat, mimari proje veya statik mühendislik hesabı yapılmaksızın inşa edildi. Alan kısıtlılığı sebebiyle yapılar 14 kata kadar birbirinin üzerine ve yanına eklenerek yükseldi. Taban genişliği yetersiz kaldıkça üst katların dışarıya doğru taştığı bu düzensiz yapılaşma sonucunda, zemin seviyesindeki sokaklar tamamen karanlıkta kaldı.

Binaların birbirine yapışması nedeniyle güneş ışığının hiç ulaşamadığı koridorlarda, günün 24 saati yalnızca yapay aydınlatmalarla dolaşılabildi. Yaklaşık 50 bin kişi bu iç içe geçmiş mekanlarda günlük yaşamını sürdürdü.

Devlet ve polisin giremediği düzen nasıl işledi?

Resmi güvenlik güçlerinin ve kamu otoritesinin uzun yıllar boyunca doğrudan müdahale edemediği alanda, dışarıdan bağımsız bir iç düzen kuruldu. Kamusal şebekelerin bulunmadığı bölgede temel ihtiyaçlar şu biçimlerde karşılandı:

• Elektrik ve su ihtiyacı kaçak hatlar ve kurulan derme çatma tesisat ağlarıyla karşılandı
• Denetim eksikliği nedeniyle vergisiz ve ruhsatsız çalışan yüzlerce küçük imalathane faaliyet gösterdi
• Kumarhaneler ve diplomasız diş klinikleri bölgeye ev sahipliği yaptı
• Yaşam koşulları son derece zorlu bir labirent yapı içinde sürdürüldü

1993 yılında başlatılan nihai yıkım

Güvenlik riskleri, yapısal çökme ihtimali ve kamu sağlığı gerekçeleriyle bölgeye yönelik tasfiye kararı alındı. Uzun süren tahliye süreçlerinin ardından devasa beton blok 1993 yılında başlatılan operasyonla tamamen yıkılarak ortadan kaldırıldı.

Alan daha sonra tarihi mirası simgeleyen bir şehir parkına dönüştürülürken, Kowloon Walled City modern kentsel planlama literatürüne tarihin en yoğun ve anarşik yerleşimi olarak geçti.