Japonya hükümeti, Başbakan Sanae Takaiçi'nin göç denetimlerini sıkılaştırma politikası çerçevesinde yabancıların daimi oturum izni alma koşullarında köklü değişikliklere gitti. Kademeli olarak yürürlüğe girecek yeni düzenlemeler, hem başvuru şartlarını hem de harç miktarlarını ciddi biçimde artırdı.
Yeni kurallara göre başvuru sahiplerinin ülke ortalamasının üzerinde yıllık gelire sahip olduğunu kanıtlaması ve günlük düzeyde Japonca konuşabilmesi gerekecek. Ağustos ayında onaylanan göçmenlik yasası değişiklikleriyle hayata geçirilen düzenleme, ayrıca toplumsal kurallara uyum ve emeklilik hakkı belgesi de istiyor.
Başvuru harçlarında yaşanan artış en dikkat çekici değişiklik olarak öne çıkıyor. Daimi oturum izni başvuru bedeli 10 bin yenden 20 kat artışla 200 bin yene (yaklaşık 1270 dolar) yükseltilirken, oturum statüsü değişikliği veya yenileme ücretleri de izin süresine bağlı olarak 6 bin yenden 75 bin yene kadar çıktı.
Artışların devreye girmesinden önce Tokyo'daki göç idaresi merkezlerinde uzun kuyruklar oluştu. Bazı başvuru sahipleri işlemlerini tamamlayabilmek için yedi saati aşan süreler boyunca beklemek zorunda kaldı.
Eski kurallarla yeni şartlar arasındaki fark
Eski düzenlemelerde gelir, emeklilik primi ya da dil yeterliliği konusunda belirli eşikler yer almıyordu. Yeni yönergelere göre adayların ayrıca 30 yıl boyunca emeklilik sigortası primi ödemiş birine eşdeğer beklenen emeklilik hakkını belgelemesi şart koşuluyor.
Yapılan değişikliklerin doğrudan sınır dışı uygulaması getirmeyeceği, ancak şartları karşılayamayanların daimi oturum başvurusu yapmasını engelleyeceği belirtiliyor. İktidardaki Liberal Demokrat Parti, geçen yıl şirket yöneticisi vizelerinin koşullarını da sıkılaştırmış ve yeni şartları karşılayamayan girişimcilerin ülkeyi terk etmek zorunda kalacağı bir çerçeve çizmişti.
Tokyo'dan resmi açıklamalar
Japonya Adalet Bakanı Hiroşi Hiraguçi, harç artışlarının yabancı nüfusun idari maliyetlerini karşılamaya yardımcı olacağını ve Japonlar ile yabancı uyrukluların bir arada yaşayabileceği düzenli bir toplumu güvence altına almayı hedeflediğini açıkladı. Kararı "son derece anlamlı" olarak nitelendiren Hiraguçi, uygulamanın titizlikle takip edileceğini bildirdi.
Başbakan Takaiçi ise sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, Japonya'daki yabancı nüfus arttıkça bazı vatandaşların endişe ve adaletsizlik hissi yaşadığı gerçeğiyle yüzleşildiğini belirterek yabancı uyruklularla "düzenli bir arada yaşam" hedeflediklerini kaydetti.
Göç karşıtlığı yükselişte, iş gücü açığı derinleşiyor
- Yabancı yerleşik nüfus, 2025 yılı sonunda 4,12 milyonla toplam nüfusun yaklaşık yüzde 3'ünü oluşturarak rekor kırdı.
- Ocak 2025 ile Ocak 2026 arasında Japon vatandaşlarının sayısı 900 binden fazla azaldı ve düşen doğum oranları nüfus kaybını hızlandırdı.
- Daha fazla yabancının ülkeye kabul edilmesine karşı çıkanların oranı yüzde 56,3'e ulaştı; bu oran 2024 yılında yüzde 35,6 düzeyindeydi.
- Bir anket çalışmasında katılımcıların yüzde 71'i Başbakan Takaiçi'nin yabancılara yönelik kısıtlamaları sıkılaştırma girişimini desteklediğini belirtti.
Ülkede doğum oranlarının düşmesi ve nüfusun hızla yaşlanması nedeniyle birçok sektörde iş gücü açığı büyümeye devam ediyor. Buna karşılık göç karşıtlığı kamuoyunda zemin kazanıyor. Sosyal medyada refah ödemelerinin önemli bölümünün yabancılara gittiği ve sokak güvenliğinin azaldığı yönünde asılsız iddialar yayılırken, göçü "sessiz işgal" olarak tanımlayan "Önce Japonya" çizgisine sahip siyasi hareketler son seçimlerde yükseliş gösterdi.
Uzmanlar uyardı
Öte yandan uzmanlar ve iş dünyası temsilcileri, Japonya'nın ayakta kalabilmek için kapılarını daha fazla yabancı çalışana açması gerektiği uyarısında bulunuyor. Ülkenin en büyük ekonomi gazetelerinden biri son haftalardaki bir başyazısında "Japonya yabancıları yalnızca geçici iş gücü olarak görmeyi bırakmalı, Japonca eğitimini genişleterek ve onlara yönelik muameleyi iyileştirerek uzun vadeli yerleşimi teşvik etmelidir" çağrısı yaptı.
Japonya'da uzun vadeli istikrar, serbest çalışma hakkı ve konut kredisi gibi finansal imkanlara erişim sağlamak isteyen yabancılar için daimi oturum statüsü büyük önem taşıyor. Yeni düzenlemelerin bu erişimi ne ölçüde etkileyeceği önümüzdeki dönemde netleşecek.
