Çocuklar neden okul saldırısı düzenliyor? Uzman isim uyardı: Bu işaretlere dikkat!

Son dönemlerde art arda yaşanan okul saldırıları, toplumu olağanüstü bir durumla karşı karşıya bıraktı. Başkalarının hayatını hiçe sayan eylemler gerçekleştiren çocuklar, güvenlik kaygılarını derinleştiriyor. Peki bir çocuk neden okul saldırısı düzenler? Çocuk ve Ergen Psikiyatrı Prof. Dr. Eyüp Sabri Ercan, konunun kökenine inerek önemli değerlendirmelerde bulundu.

Saldırganlık ödüllendirilir olursa

Şiddete yönelimin tek bir nedeni yoktur. Davranışlarımızın biyolojik temelleri bulunur ve her birey, büyüme sürecinde maruz kaldığı iyi veya kötü psikolojik etkenlerin biçimlendirdiği bir kişilik geliştirdir. Sevgi ve ilgi görmeden büyüyen çocuklarda saldırganlığa yatkınlık çok daha yüksektir.

İçinde yaşanılan çevrenin de davranış üzerinde belirleyici bir etkisi vardır. Bir toplumda şiddetin ve kabalığın yadırganmaması, saldırganlığın cezalandırılmayıp tam tersine ödüllendirilmesi, çocukların ruh dünyasında kalıcı izler bırakır. Erişkinlerin model alınması sonucu adalete inanmamaları ve kendi adaletlerini sağlamak için çetelere, gruplara ya da sokak abilerine sığınmaları, şiddetin gençler arasında yayılmasının en sık karşılaşılan biçimleridir.

Toplumda adalete güven sağlanmadığında, çocukların ve ergenlerin silahlı saldırı düzenleme eğiliminin ardı arkası kesilmez.

Umutsuzluk bir çocuğu nasıl çökertir?

Eğer bir çocuk, eğitimini başarıyla tamamlayıp çok çalışarak geleceğine umutla bakabileceğini hissetmezse, kendine başka yollar aramaya başlar. "Çalışıp okusam bile iyi bir iş bulamayacağım" veya "İş bulsam bile düzgün bir yaşam standardım olamayacak" gibi düşünceler, gençleri olumsuzluğa iter.

Bu ruh halinin farklı tezahürleri olabilir:

• Bazı çocuklarda bilgisayar oyunlarına aşırı bağımlılık veya derin bir içe kapanma görülür
• Bazıları kolay yoldan para kazanma hayaliyle bahis gibi riskli yollara sürüklenir
• En tehlikelisi ise lüks bir yaşamı çeteler aracılığıyla elde edeceklerini düşünen çocukların suç örgütlerine yönlendirilmesidir

Temelinde fırsat eşitliğinin olmaması ve gelir adaletsizliği toplumsal bağları koparırken, bu bağların koptuğu ortamda en ağır bedeli ödeyen taraf çocuklar olur. Sosyo-ekonomik araştırmalar, gelir eşitsizliğinin arttığı toplumlarda suç oranlarının ve şiddet eğilimlerinin de yükseldiğini açıkça ortaya koymaktadır.

Medya şiddeti normalleştiriyor

Gündemdeki en kritik başlıklardan biri de medyanın bu konudaki rolü. Şiddeti ve şiddet örgütlerini güç, karizma ve sosyal statü simgesi olarak sunan yayın akışı, adeta bir "şiddet özendirmesi" işlevi görüyor. İyi yürekli mafya üyelerinin gizemli aşkları, yardımseverlikleri, bindikleri lüks arabalar ve toplumdan gördükleri saygı her gün, özellikle genç beyinlere işleniyor.

Öte yandan şiddet içerikli bilgisayar oyunları ve sınırsız sosyal medya kullanımı da çocukların şiddete yönlendirilmesinde önemli bir etken olarak öne çıkıyor.

Ailenin rolü: En güçlü kalkan ya da en büyük risk

Olumsuz çocuk yetiştirme stratejileri ve aile içi şiddete maruz kalan çocukların okulda şiddete yöneldiği bir gerçektir. Okulda zorbalık yapan çocukların büyük kısmı, kendisi de zorbalık mağduru olan çocuklardır. Saygınsızlığın özgüven, kabalığın güç simgesi sayıldığı ailelerden gelen çocuklar, bu davranışları aynen tekrar eder. İyi ebeveyn olmanın sırrı, öncelikle iyi bir insan olmaktan geçer.

Maalesef bazı aileler çocuklarının şiddet eğilimini kabullenmekte zorlanır. "O daha küçük, psikiyatrik bozukluğu yoktur" gibi öz savunmalar ya da "Güzelim çocuğu bu yaşta psikiyatriste götürmeyin" gibi yanlış yönlendirmeler, sorunun derinleşmesine yol açar. Uzun süre ihmal edilen, ruhsal bozuklukları görmezden gelinen çocuklar önce ailesine, sonra çevresine zarar vermeye başlar.

Uzman ebeveynlere uyardı: Bu belirtileri ciddiye alın

Çözüm konusunda ebeveynlerin dikkat etmesi gereken belirtiler şöyle sıralanabilir:

• Ani ve anlamsız içe kapanma
• Kolay öfkelenme ve saldırganlık
• Okula gitmek istememe
• Ateşli silah, bıçak gibi silahlara yoğun ilgi
• İntikam dili ve zorbalık eğilimi
• Umutsuzluk ifadeleri
• Uyku ve iştahta belirgin değişim
• Günlük rutinlerin bozulması
• İnternete ve oyunlara aşırı düşkünlük

Bu belirtiler fark edildiğinde zaman kaybetmeden uzmanlara başvurulmalı, profesyonel destek aranmalıdır.

Toplumsal düzeyde çözüm önerileri

Tek tek ailelerin çabası yeterli değildir. Zorbalık konusunda okul yönetiminin, rehberlik servisinin, öğretmenlerin ve ailelerin birlikte çalıştığı yapılar oluşturulmalıdır. Çocuklara sosyal medya kullanımı ve siber zorbalık konusunda bilinç kazandırılmalıdır.

Uzmanların önerdiği diğer adımlar şöyle:

• Şiddeti özendiren dizi, film ve bilgisayar oyunlarının acilen sınırlandırılması
• Suç örgütlerinin takibi ve bu alandaki içeriklerin kısıtlanması
• Çocukların silahlara erişiminin kontrol altına alınması
• Dijital ekran kullanımının sınırlandırılması
• Gelir dağılımının düzenlenmesi, fırsat eşitliğinin sağlanması ve adalete olan inancın artırılması
• Çocuk ve gençlerin spor, sanat ve müzik gibi alanlara yönlendirilmesi
• Riskli arkadaşlıklarda ailelerin hızlı ve kararlı müdahale etmesi

Her şeyden önce toplumun genelinde adalet duygusunun güçlenmesi, çocukların geleceğe güvenle bakabilmesi için en temel zemin olarak öne çıkıyor. Bu zemin olmadan, hiçbir önleme programı kalıcı sonuç veremez.