Tarlanın ortasında 60 tonluk servet buldu: Ne bölünebiliyor ne taşınabiliyor

Namibya'nın Grootfontein kasabası yakınlarındaki bir çiftlikte 1920 yılında tespit edilen Hoba gök taşı, yeryüzünde kayda geçen en büyük tek parça doğal demir kütlesi unvanını koruyor. Çiftçi Jacobus Hermanus Brits tarafından gün yüzüne çıkarılan 60 tonu aşkın dev kütle, keşfedildiği günden bu yana düştüğü noktada varlığını sürdürüyor.

Çelişkili kayıtlarla gelen tesadüfi keşif

Tarihi kayıtlarda gök taşının keşfine ilişkin iki farklı beyan yer alıyor. Brits'in 1920 tarihli resmi bildiriminde, tarlasını sürdüğü sırada sabanının sert bir kütleye takıldığı kaydedilirken; 1954 yılındaki ikinci ifadesinde nesneyi bir kış avı sırasında fark ettiği aktarıldı.

Açık renkli kireç taşları arasında siyahlığıyla dikkat çeken kayayı bıçağıyla kazıyarak parlak metali ortaya çıkaran Brits, aldığı numuneyi madencilik ofisine ulaştırarak tescil sürecini başlattı.

Parçalanması ve taşınması imkansız bir kütle

Bilim insanlarının 1929 yılında gerçekleştirdiği incelemelerde gök taşının yüzey alanı 2,9'a 2,8 metre, kalınlığı ise 0,55 ile 1,22 metre arasında ölçüldü. Toplam ağırlık yaklaşık 61 ton olarak hesaplandı. Yüzde 84 demir ve yüzde 16 nikel bileşiminden oluşan kütlenin esnek ve sert yapısı nedeniyle patlatılarak bölünmesi veya dönemin imkânlarıyla müzelere nakledilmesi mümkün olmadı.

4,5 milyar yıllık köken ve kratersiz iniş

Ataksit sınıfı ve IVB grubuna dahil edilen gök taşının kökeni, Güneş Sistemi'nin oluştuğu 4,5 milyar yıl öncesine uzanıyor. Yaklaşık 80 bin yıl önce Dünya'ya indiği değerlendirilen kütle, basık ve yassı morfolojisi sayesinde atmosfere girişte yüksek hava direncine maruz kaldı.

Hızı saniyede 2,75 kilometreye gerileyen gök taşı, yeryüzünde bir patlama krateri açmadan doğrudan kalker zeminine gömüldü.

Yağma tehdidinden milli anıta

Onlarca yıl hatıra toplayıcılarının keski ve testerelerle aşındırdığı gök taşından koparılan 2,8 kilogramlık bir parça, Aralık 2021'de ABD'deki bir müzayedede 59 bin 62 dolara satıldı. Fiziksel tahribatın önüne geçmek amacıyla 1955'te ulusal anıt statüsüne alınan ve 1987'de mülkiyeti devlete devredilen meteoritin çevresi dairesel bir taş amfitiyatroya dönüştürüldü.

• Keşif yılı: 1920
• Ağırlık: Yaklaşık 61 ton
• Bileşim: %84 demir, %16 nikel
• Yaş: 4,5 milyar yıl
• Çap: 2,9 x 2,8 metre

Yerel Khoekhoegowab dilinde "hediye" manasına gelen Hoba, koruma altındaki açık hava müzesinde ziyaretçilerini ağırlamaya devam ediyor.