Ruh Sağlığında Eşitlik: 16 Meslek Örgütünden Ortak Çağrı

10 Ekim Dünya Ruh Sağlığı Günü dolayısıyla ruh sağlığı alanında faaliyet gösteren 16 meslek örgütü bir araya gelerek ortak bir açıklama yayımladı. "Ruh Sağlığı Haktır" başlıklı açıklamada, ruhsal sıkıntı yaşayan bireylerin kendi yaşam süreçleri ve iyileşme yolculuklarında söz sahibi olması gerektiği vurgulandı.

Ortak açıklamayı imzalayan kuruluşlar arasında Türkiye Psikiyatri Derneği, Türk Psikologlar Derneği ve Türk Tabipleri Birliği gibi köklü meslek örgütleri yer aldı. Açıklamada, ruh sağlığının yalnızca bir hastalığın yokluğu ya da toplumsal normlara uyum üzerinden değerlendirilemeyeceği belirtildi.

Toplumsal Koşullar Ruh Sağlığını Doğrudan Etkiliyor

Açıklamada, yoksulluk, güvencesizlik, şiddet, ayrımcılık, afetler ve ekolojik yıkımın insanların ruhsal dünyasını doğrudan etkilediğine dikkat çekildi. Ruh sağlığı hizmetlerinin yalnızca hastalıkların tedavisiyle sınırlandırılamayacağı ifade edilerek, herkesin eşit, ücretsiz, erişilebilir, nitelikli ve toplum temelli hizmetlere ulaşmasının bir hak olduğu, bu hizmetleri sağlama sorumluluğunun ise devlete ait olduğu kaydedildi.

Açıklamada öne çıkan bir başlık da "İnsanı hasta eden kimliği değil, dışlanma" ifadesi oldu. Bireylerin kimliklerini özgürce yaşayabilmesinin ruh sağlığının temel koşullarından biri olduğu vurgulandı.

Cinsiyet, cinsel yönelim, cinsiyet kimliği, etnik köken, inanç, engellilik veya ruhsal tanı nedeniyle maruz kalınan ayrımcılık ve damgalanmanın ruh sağlığını olumsuz etkilediğine işaret edilen açıklamada, bu tür ayrımcılıkların depresyon, kaygı bozuklukları ve intihar riskini artırdığı belirtildi.

Bilimsel Bilgiye Erişim Engeline Sert Tepki

Ortak açıklamada, cinsel sağlık ve cinsel yönelim konularında paylaşılan bilimsel içerikler nedeniyle bazı derneklerin sosyal medya hesaplarının Türkiye'den erişime kapatılması da ele alındı. Erişim engelinin yalnızca derneklerin iletişim kanallarını değil, doğru bilgi arayan gençleri, çocuklarını anlamaya çalışan aileleri ve sağlık çalışanlarını da ciddi biçimde etkilediği vurgulandı.

Bilimsel bilginin engellenmesinin yanlış bilgilerin, damgalamanın ve insanların çaresizliğinden yararlanan sözde tedavilerin önünü açabileceği uyarısı yapıldı. Toplumu doğru bilgilendirmenin mesleki ve etik bir sorumluluk olduğu, bilimsel bilgi paylaştıkları için derneklerin ve sağlık çalışanlarının soruşturulmasına karşı çıkıldığı ifade edildi.

Hak Temelli Ruh Sağlığı Politikası İçin Beş Talep

Açıklamada, ruh sağlığı alanında hak temelli bir yaklaşım benimsenmesi için şu temel talepler sıralandı:

• Erişim engellerinin kaldırılması ve bilimsel bilgiye özgürce ulaşılabilmesi
• Ruh sağlığı hizmetlerinin birinci basamaktan itibaren ücretsiz ve erişilebilir biçimde sunulması
• Hizmet alanların kimlikleri nedeniyle ayrımcılığa uğramaması
• Ruhsal sıkıntı yaşamış kişilerin, yakınlarının ve meslek örgütlerinin katılımıyla hak temelli ruh sağlığı yasasının oluşturulması
• Yoksulluk, güvencesizlik, şiddet ve ayrımcılık gibi koşulların halk sağlığı sorunu olarak ele alınması

Türkiye'de ruh sağlığı alanında faaliyet gösteren kuruluşlar, herkesin ihtiyaç duyduğu hizmete ulaşabildiği, kimsenin kimliğini gizlemek zorunda kalmadığı ve bilimsel bilginin engellenmediği bir toplum için mücadelelerini sürdüreceklerini bildirdi. Ortak açıklama, "Gerçek sesler duyulmadan gerçek değişim olmaz" mesajıyla sona erdi.