Piramitlerden bile yaşlı: 4 bin 858 yıllık çamın yeri sır gibi saklanıyor

ABD'nin Kaliforniya eyaletinin doğusundaki Inyo County bölgesinde yer alan ve yaklaşık 4 bin 858 yaşında olduğu hesaplanan Methuselah adlı çam ağacı, dünyanın bilinen en yaşlı canlı ağaçları arasında gösteriliyor. Büyük Havza bristlecone çamı türüne ait ağaç, White Dağları'ndaki Kadim Bristlecone Çam Ormanı'nda yaşamını sürdürüyor.

Antik Mısır'dan bile daha eski

Yaklaşık 4 bin 858 yaşında olduğu belirlenen Methuselah'ın MÖ 2832 civarında filizlendiği düşünülüyor. Bu tarih, Antik Mısır'daki Büyük Giza Piramidi'nin inşasından yaklaşık üç yüzyıl öncesine denk geliyor. Binlerce yıllık geçmişi boyunca sayısız iklim değişikliği, kuraklık dönemi ve sert kış koşuluna rağmen hayatta kalmayı başardı.

Ağacın yaşı, 1957 yılında Amerikalı araştırmacı Edmund Schulman'ın ağaç halkaları üzerinde yaptığı çalışmalarla belirlendi. Araştırmacılar, gövdeden alınan örneklerdeki büyüme halkalarını inceleyerek yaşını hesapladı.

Tam yeri gizli tutuluyor

Methuselah'ın bulunduğu orman ziyaretçilere açık olsa da ağacın tam konumu kamuoyuyla paylaşılmıyor. ABD Orman Hizmetleri, binlerce yıllık ağacı vandalizmden ve ziyaretçilerin verebileceği zararlardan korumak amacıyla yerini gizli tutuyor.

• Ziyaretçiler ormandaki yürüyüş parkurlarında binlerce yıllık çamları görebiliyor ancak hangi ağacın Methuselah olduğu belirtilmiyor
• Ağacın bulunduğu orman deniz seviyesinden yaklaşık 3 bin metre yükseklikte yer alıyor
• Bölgede kışlar son derece soğuk, yazlar ise kısa ve kurak geçiyor

Şiddetli rüzgarlar, besin bakımından fakir topraklar ve düşük sıcaklıklar ağaçların büyümesini önemli ölçüde yavaşlatıyor. Ancak bilim insanlarına göre bu zorlu koşullar, bristlecone çamlarının olağanüstü uzun yaşamlarının nedenleri arasında yer alıyor.

Yavaş büyümeleri ömürlerini uzatıyor

Bristlecone çamları, diğer birçok ağaç türüne kıyasla son derece yavaş büyüyor. Bu yavaş büyüme sonucunda oluşan yoğun ve reçineli odun dokusu, böceklerin, mantarların ve çürümeye yol açan organizmaların ağaca zarar vermesini zorlaştırıyor.

Ağaçların gövdelerinin büyük bir bölümü zamanla kurusa bile, canlı kalan dar bir doku şeridi kökler ile dallar arasında su ve besin taşımayı sürdürebiliyor. Bu özellik sayesinde bazı bristlecone çamları, gövdelerinin önemli bölümü ölü olmasına rağmen binlerce yıl yaşamaya devam edebiliyor.

Methuselah adı, kutsal metinlerde 969 yıl yaşadığı anlatılan Metuşelah'tan geliyor. Uzun yaşamın simgelerinden biri haline gelen bu isim, ağacın olağanüstü yaşına atıfta bulunuyor. Ayrıca Methuselah, tek bir gövdeden oluşan ve klonal olmayan ağaçların en yaşlı örnekleri arasında gösteriliyor.

Binlerce yıllık iklim kaydı

Bristlecone çamları, bilim insanları açısından doğal birer iklim arşivi niteliği taşıyor. Ağaçların büyüme halkaları geçmiş dönemlerdeki sıcaklık, yağış ve kuraklık koşullarına ilişkin önemli ipuçları sunuyor.

• Araştırmacılar, yaşayan ve ölmüş ağaçlardan elde edilen halkaları karşılaştırarak binlerce yıl öncesine uzanan iklim kayıtları oluşturabiliyor
• Bu kayıtlar geçmiş iklim değişikliklerinin incelenmesinin yanı sıra radyokarbon tarihleme yönteminin geliştirilmesine de katkı sağlıyor

Binlerce yıllık ağaçlar koruma altında

Methuselah'ın bulunduğu Kadim Bristlecone Çam Ormanı, ABD Orman Hizmetleri tarafından korunuyor. Bölgedeki ağaçlara zarar verilmesi ve ağaç parçalarının toplanması yasak. Ziyaretçilerden belirlenmiş yürüyüş yollarını kullanmaları isteniyor.

Bilim insanları, bu eşsiz ağaçların korunmasının yalnızca biyolojik çeşitlilik açısından değil, dünyanın binlerce yıllık iklim geçmişine ilişkin bilgilerin gelecek kuşaklara aktarılması bakımından da büyük önem taşıdığını vurguluyor.