Pet şişeyle evi bedava aydınlatıyorlar: Sıfır elektrik tüketimiyle gelen aydınlatma

Elektrik faturasını sıfırlayan ve teneke çatılı karanlık evlerde gündüz aydınlatması sağlayan 'Moser lambası' sistemi, atık bir pet şişeyi doğal bir ampule dönüştürüyor. Brezilya'dan çıkıp küresel bir projeye dönüşen bu yöntem, gücünü doğrudan fizik kurallarından alıyor.

Işık içeri nasıl giriyor ve nasıl yayılıyor?

Sistemin temelinde kırılma ve yayılma ilkeleri yatıyor. Güneş ışınları çatının dışarısında kalan şişe yüzeyine çarptığında, havadan sudan daha yoğun bir ortama geçerken açısını değiştirir. Işık düz bir çizgi halinde tek bir noktaya düşmek yerine, su molekülleri aracılığıyla her yöne sapar.

Şişeden çıkan ışık, alt taraftan odaya geniş bir koni biçiminde dağılır. Böylece çatıdaki küçük bir delik odayı tek bir noktadan aydınlatmak yerine tüm mekana homojen bir ışık yayar.

• Görsel performans: Su berrak ve plastik şeffaf olduğu sürece sistem, güneşli bir günde 40-60 Watt arası geleneksel bir ampulün ürettiği ışığa denk aydınlatma sağlar.
• Bakım püf noktası: Zamanla suda yosun oluşup ışığı engellemesin diye suyun içine birkaç damla çamaşır suyu veya klor eklenir.

Çatıya kurulumu nasıl yapılır?

Çatının su almasını önlemek ve maksimum ışığı toplamak için belirli adımlar izleniyor:

1. Gün boyu en çok güneş alan nokta seçilir.
2. Oluklu sac çatılarda montaj, yağmur suyunun birikmediği yüksek kıvrım aralıklarına yapılır.
3. Çatıya, şişenin boğum kısmından biraz daha küçük çapta bir delik açılır.
4. Şişe deliğe oturtulduktan sonra etrafı su geçirmeyen özel mastik, silikon veya koruyucu contalarla kaplanır.

Bu son adım içeri su sızmasını ve nem veya küf oluşumunu engellemek için hayati önem taşır. Yılda bir kez contaların sağlamlığı ve suyun berraklığı kontrol edilir.

Yerel bir icattan küresel bir çözüme

2000'li yılların başında Brezilyalı tamirci Alfredo Moser, kendi atölyesini aydınlatmak için geliştirdiği bu yöntem, elektrik altyapısının yetersiz olduğu bölgelerde hızla yayıldı. MyShelter Vakfı'nın başlattığı 'Bir Litre Işık' projesi kapsamında bu teknik 32'den fazla ülkeye ulaştı.

Günümüzde sistemin üzerine küçük bir güneş paneli, pil ve LED ampul eklenerek geceleri de ışık vermesi sağlanan daha ileri modelleri kullanılıyor.