Nehirlerin Yönünü Değiştirdiler, Tarihin En Büyük Çevre Felaketi Ortaya Çıktı

Kazakistan ile Özbekistan arasındaki bölgede, bir zamanlar dünyanın en büyük dördüncü gölü sayılan Aral Denizi'nin çekilen suları, Sovyet Birliği'nin 1960'lı yıllarda attığı kritik adımların bugüne uzanan dramını gözler önüne seriyor.

Pamuk Üretimi İçin Nehirler Devrilmişti

Seyhun (Syr Darya) ve Ceyhun (Amu Darya) nehirlerinin suları, dönemin yönetimi tarafından dev kanallar aracılığıyla pamuk tarlalarına yönlendirilmişti. Göle ulaşan su akışı neredeyse tamamen kesilince yaklaşık 68 bin kilometrekarelik devasa su kütlesi, yalnızca 60 yıl içinde yüzey alanının yüzde 90'ından fazlasını kaybederek buharlaştı.

Balıkçılık Sektörü Tamamen Çöktü

Suların onlarca kilometre geri çekilmesiyle kıyı şeridindeki balıkçı kasabaları birer birer çöllerin ortasında kaldı. Bir zamanlar bölge halkını besleyen devasa balıkçılık sektörü de bu değişimle birlikte tamamen çöktü.

Eski göl tabanında geriye kalan yaklaşık 60 bin kilometrekarelik çorak alan ise zamanla "Aralkum Çölü"ne dönüştü. Suların çekildiği zemin; on yıllar boyunca tarımda kullanılan zirai ilaç kalıntıları, zehirli kimyasallar ve yoğun tuz tabakasıyla kaplanarak tehlikeli bir toz kaynağı hâline geldi.

Zehirli Tuz Fırtınaları Halkın Sağlığını Tehdit Ediyor

Şiddetli rüzgarlarla havaya karışan bu zehirli tuz fırtınaları çevre yerleşimlere taşınarak şu sonuçları doğurdu:

• Tarım arazilerinin verimsizleşmesi ve toprakların verim kaybı
• Halk arasında solunum yolu hastalıklarında ciddi artış
• Kanser vakalarında patlama yaşanması
• Su kaynaklarının kirlenmesi ve içilebilir su sorununun derinleşmesi

Özbekistan Çölleşmeye Karşı Seferber Oldu

Meydana gelen yıkıcı tahribatı tersine çevirmek için zamana karşı yarışan bölge ülkeleri, çareyi çölleşmeyi durdurmakta buluyor. Özbekistan başta olmak üzere yerel yönetimler, zehirli kum ve tuzların fırtınalarla yayılmasını önlemek amacıyla kuraklığa en dayanıklı bitkilerden biri olan saksaul çalılarını toprakla buluşturuyor.

Kökleriyle zemini tutarak rüzgâr erozyonuna karşı doğal bir kalkan oluşturan saksaul bitkileri sayesinde bugüne kadar 1,7 milyon hektardan fazla alan ağaçlandırıldı. Ancak bir zamanlar mavi sularıyla hayat veren dev deniz, insan müdahalesinin doğada yarattığı geri dönülmez yıkımın en acı hatırası olarak kum tepeleri altında varlığını sürdürüyor.