Mars'taki şafak karesinin arkasında 3 milyar yıllık sır

Keşif aracı Curiosity, Mars yüzeyinde görevine devam ederken sıra dışı bir gün doğumu fotoğrafı kaydetti. Otomobil büyüklüğündeki altı tekerlekli araç, Gale Krateri'nden 5 kilometre yüksekliğindeki Sharp Dağı'na tırmanışı sırasında, güneşin doğmasından yaklaşık bir saat sonra çektiği bu karede sarp kayalıkların ilk ışıklarla aydınlandığı eşsiz anı ölümsüzleştirdi.

2012'de Gale Krateri'ne inen ve 2014'ten bu yana tırmanışını sürdüren Curiosity, kaydettiği bu kareyle Mars'ın jeolojik geçmişi hakkında önemli ipuçları sunuyor.

3 milyar yıllık gizem

Proje ekibinde görev alan gezegen bilimcisi Ashwin Vasavada, fotoğrafta yer alan uzak ve parlak zirvelerin aracın bugüne kadar geçtiği tüm katmanlardan belirgin biçimde farklı bir kaya yapısına sahip olduğunu açıkladı. Uzmanlara göre kraterin içine rüzgarla taşınan tortular zamanla kayaya dönüşmüş; rüzgar binlerce yıl boyunca bu tabakayı oyarak 'yardang' adı verilen sırtlar haline getirmiş.

Sharp Dağı'nın kuzeybatı uzantıları boyunca yaklaşık 16 kilometre uzanan bu yapı, dağın geri kalanıyla aynı dönemde, yani yaklaşık 3 milyar yıl önce oluştuğu düşünülüyor. Jeologların 'uyumsuzluk' olarak adlandırdığı bu yapı, eski katmanların aşındığı esrarengiz bir zaman boşluğunun üzerinde konumlanıyor.

Rekor irtifaya ulaşıldı

Curiosity'nin yaklaşık bir kilometre yüksekliğe ulaştığı ve bunun Mars'ta bugüne kadar çıkılan en yüksek seviye olarak tarihe geçtiği açıklandı. Katmanların her biri jeolojik geçmişin farklı bir dönemini kaydediyor ve bu bulgular Mars'ın bugünkü soğuk halinden çok daha ıslak ve sıcak olduğu, göllerle akarsularla dolu eski dönemlerine ait kritik ipuçları sağlıyor.

Bir zamanlar mikrobiyal yaşama ev sahipliği yapıp yapmadığını inceleyen aracın, 2027 veya 2028 yıllarında yardang tabakasına fiziken ulaşması ve oradaki jeolojiyi gelişmiş aletleriyle bizzat araştırması planlanıyor.

Arizona'yı andıran mavi gün doğumu

Gezegen bilimci Vasavada, bu yeni Mars şafağı fotoğrafının kendisine ABD'nin Arizona eyaletindeki Monument Vadisi'ni anımsattığını belirtti. Fotoğraftaki vahşiliğin, gökyüzünün altındaki derin sessizliğin ve sonsuz açık alanın neredeyse hissedilebildiğini ifade etti. Bu çarpıcı manzara Dünya'daki çöllere ne kadar tanıdık gelse de, turuncu gökyüzü ve mavi tonlardaki gün doğumu, bakılan yerin kesinlikle yabancı bir dünya olduğunu kanıtlıyor.

Öte yandan NASA'nın diğer aktif keşif aracı Perseverance, kuzey yarımküredeki Jezero Krateri çevresinde araştırmalarını sürdürüyor.