Kültepe'de 78 yıllık kazı tarihinde bir ilk: Helenistik mozaikli yapı bulundu

Kayseri'deki Kültepe-Kaniş Örenyeri'nde, 1948 yılından bu yana devam eden kazılarda tarihi bir gelişme yaşandı. Helenistik Döneme ait mozaik döşemeli bir yapı, kazı tarihinde ilk kez gün yüzüne çıkarıldı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Ankara Üniversitesi ve Güney Kore Ulusal Kültürel Miras Araştırma Enstitüsü'nün iş birliğiyle yürütülen çalışmalarda, antik yerleşimin Helenistik Dönemine ilişkin önemli bulgulara ulaşıldı.

78 yıllık kazı geçmişinde bu nitelikteki ilk örnek

Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu başkanlığındaki ekip tarafından ortaya çıkarılan mozaik döşemeli yapı, Kültepe'nin 78 yıllık kazı tarihinde bu nitelikteki ilk örnek olarak kayıtlara geçti. Yapıyla birlikte tespit edilen dört ayrı Helenistik kültür tabakası, antik yerleşimin söz konusu dönemde geçirdiği değişimi anlamak için yeni veriler sundu.

Bakan Ersoy'dan Güney Koreli paydaşlara teşekkür

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, keşfi sosyal medya hesabından “Kültepe'de 78 yıllık kazı tarihinde bir ilk!” sözleriyle duyurdu. Ersoy, aynı alanda belirlenen dört ayrı kültür tabakasının Anadolu'nun bu köklü merkezinin daha az bilinen dönemlerine ışık tuttuğunu ifade etti.

Bakanlık, Ankara Üniversitesi ve Güney Kore Ulusal Kültürel Miras Araştırma Enstitüsü iş birliğiyle gerçekleştirilen keşfin, Türkiye ile Güney Kore arasındaki bilimsel ve kültürel iş birliğinin kıymetli bir sonucu olduğunu belirtti.

Ortak kazıların ikinci sezonunda ortaya çıktı

Ortak kazı çalışmalarına 2025 yılında Warşama Sarayı'nın doğusunda başlanmıştı. Bu yıl ikinci sezonu yürütülen çalışmalarda üst üste yer alan dört Helenistik kültür tabakası ile mozaik döşemeli yapı kalıntıları tespit edildi.

MÖ 323–30 yıllarını kapsayan Helenistik Döneme tarihlenen yapının günümüze ulaşan mozaik döşemesi şu ölçülere sahip:

• Doğu-batı yönünde 163 santimetre
• Kuzey-güney yönünde 165 santimetre

Yapı kalıntılarının çevresinde döşemeye ait başka parçaların da bulunması, mozaiğin özgün hâliyle daha geniş bir alana yayıldığına işaret ediyor.

Mozağin yapım tekniği de belirlendi

Kazılarda mozaik döşemenin hazırlanışına ilişkin ayrıntılar da ortaya çıkarıldı. Yapım süreci şöyle gerçekleşti:

1. Zeminin tesviye edilmesi
2. Kırma taş ve ince topraktan oluşan bir temelin hazırlanması
3. Üstüne küçük dere çakıllarından oluşan bir tabakanın serilmesi
4. Seramik parçaları, kireç ve diğer malzemelerin kullanılarak döşemenin tamamlanması

Bulgular, Kültepe'de Helenistik Dönemin yapı ve döşeme tekniklerinin daha ayrıntılı incelenmesine imkân sağlayacak.

Dört kültür tabakası yerleşimin değişimini aydınlatacak

Kültepe'de ilk kez belirlenen, birbirini izleyen dört Helenistik kültür tabakası, yerleşimin bu dönemdeki oluşum ve dönüşüm sürecinin katmanlar üzerinden takip edilmesine olanak tanıyor. Her tabakadan ele geçirilen buluntuların mimari kalıntılardaki değişimlerle birlikte incelenmesiyle, Kültepe'nin Helenistik Dönem kronolojisinin daha ayrıntılı biçimde ortaya konulması hedefleniyor.

Bugüne kadar büyük ölçüde Tunç Çağı'na yoğunlaşan kazılar nedeniyle daha sınırlı bilgiye sahip olunan Helenistik Döneme ilişkin yeni bulgular, yerleşimdeki mekânsal kullanım biçimlerinin anlaşılmasına da katkı sağlayacak.

Yaklaşık 23 bin 500 tablet dünya belleğinde

MÖ 3. binyıldan Roma Dönemine kadar varlığını sürdüren Kültepe-Kaniş, Anadolu'nun önemli siyasi, ekonomik ve kültürel merkezleri arasında yer alıyor. Hitit İmparatorluğu'nun yükselişinden önce Kaniş (Neşa) Krallığı'na başkentlik yapan yerleşim, Hitit kültürünün doğduğu başlıca merkezlerden biri olarak kabul ediliyor.

• Yukarı Şehir'de kraliyet sarayları ve tapınaklar bulunuyor
• Aşağı Şehir'de ticaret merkezi ve yerleşim alanı niteliğindeki karum yer alıyor
• Ele geçirilen yaklaşık 23 bin 500 çivi yazılı kil tablet UNESCO Dünya Belleği Kütüğü'nde kayıtlı

Kültepe, 2014 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alınmıştı. Yerleşimin toplam alanının bugüne kadar yaklaşık yüzde 5'i kazıldı.

Araştırmalar daha alt tabakalarda sürecek

Ortak proje kapsamında, Helenistik kültür tabakalarına yönelik çalışmaların ardından Kaniş Krallığı'ndan Hitit Dönemine uzanan arkeolojik kalıntıların bulunduğu daha alt tabakalarda sistematik araştırmalar yürütülmesi planlanıyor. Ortak kazılar ve çok disiplinli araştırmalarla, Kültepe'nin farklı dönemlerine ilişkin bilimsel verilerin artırılması ve Türkiye ile Güney Kore arasındaki kültürel miras alanındaki akademik iş birliğinin geliştirilmesi hedefleniyor.