İlksel kara delikler beşinci boyutun kapıları olabilir: Evrenin ötesine mi sızıyorlar?

Yayımlanan yeni bir teorik çalışma, zamanın başlangıcında oluşan ilksel kara deliklerin (PBH) evrenimizin hemen ötesindeki gizli bir 'beşinci boyutun' anahtarı olabileceğini öne sürüyor.

Çalışma, Büyük Patlama'dan saniyenin kırıltıları sonra oluşan bu varsayımsal nesnelerin aslında beş boyutlu olabileceğini savunuyor. Bu bulgular, gözlemlenen bir olaydan ziyade, 'karanlık boyut' senaryosu olarak bilinen bir kuantum yerçekimi çerçevesi içinde önemli bir atılıma işaret ediyor.

İnsanlık dört boyut deneyimliyor

İnsanlık günlük hayatta üç uzay boyutu (yükseklik, genişlik, derinlik) ve bir zaman boyutu olmak üzere dört boyut deneyimler. Ancak kuantum mekaniği ile yerçekimini birleştirmeye çalışan teoriler, yaklaşık bir mikron genişliğinde, yani bir alyuvarın genişliğinin yaklaşık onda biri kadar olan gizli bir beşinci uzay boyutunu öneriyor.

Bu modele göre tüm standart madde ve parçacıklar, tanıdık dört boyutlu dünyamıza sıkı sıkıya hapsedilmiştir. Bununla birlikte yerçekimi, bu gizli beşinci boyuta sızabilme yeteneğiyle benzersizdir.

'Beşinci boyutu delip geçebilen tek kuvvet yerçekimidir'

Çöken yıldızlardan oluşan devasa kara deliklerin aksine, ilksel kara delikler bir kağıt mandalı kadar hafif olabilir, bu da fiziksel boyutlarını bir mikronun altına düşürür. Son derece yoğun oldukları için yerçekim alanları doğal olarak beşinci boyuta uzanır ve bu da onları 5D nesnelere dönüştürür.

Önemli olan, beş boyutlu kara deliklerin standart olanlardan çok daha yavaş buharlaşmasıdır. Bu durum, bu antik kalıntılardan çok daha fazlasının günümüze kadar ulaşmış olabileceği ve potansiyel olarak bilim insanlarının karanlık madde gibi kozmik gizemleri çözmesine yardımcı olabileceği anlamına geliyor.

Münih'teki Max Planck Fizik Enstitüsü'nden ortak yazar Dieter Lüst, bu senaryonun açıklanamayan uzay fenomenlerini çözebileceğini belirterek, patlayan bir PBH bu boyutun içindeyse fizik kuralları gereği evrenimize yalnızca nötrinoların kaçabileceğini açıkladı.

Lüst, "Onu görmemizin nedeni, tüm diğer etkileşimlerin - elektromanyetizma gibi - gerçekleştiği bir artı üç boyutlu bir brane üzerinde yaşamamızdır" dedi ve "Beşinci boyutu delip geçebilen tek kuvvet yerçekimidir" ifadesini kullandı. Lüst ayrıca, gizli uzayın, evrenimizin her noktasının üzerine kıvrılmış "ek bir daire" olarak hayal edilebileceğini ekledi.

String teorisinden türetilen minimal varsayımlar

Harvard Üniversitesi'nden string teorisyeni Cumrun Vafa, kavramın "yalnızca olası değil; bir anlamda, string teorisi fikirlerinden minimal varsayımlarla türetilmiştir" dedi. Vafa, "Kara deliklerin boyutu bir mikronun altındaysa, ek boyuttaki diğer noktalarda oturabilirler" ifadelerini kullandı.

Uzmanlar arasında tartışma

Ancak iddialı teori uzmanlar arasında tartışmalara yol açtı. Wisconsin-Madison Üniversitesi'nden kozmolog Dan Hooper, temkinli bir tutum sergileyerek "Beşinci bir boyutun var olup olmadığını bilmiyoruz" dedi ve savunucuların "savunamayacağım bazı çok güçlü ifadeler kullandığı" izlenimini verdi.