Buzulları korumak için dağa serilen dev branda büyük çevre felaketini tetikledi

İsviçre Alpleri'nde küresel ısınma sebebiyle hızla gerileyen buzulları korumak için geliştirilen mühendislik projesi, beklenenin tam tersi bir sonuç doğurdu. Buzul yamaçlarına serilen yüz binlerce metrekarelik sentetik örtüler zamanla parçalandı ve bu parçacıklar eriyen sularla birlikte vadi boyunca uzanan içme suyu kaynaklarına sızdı.

Dev brandalarla buzulları koruma planı

Kayak buzullarını ayakta tutabilmek için dağ zirvelerine geniş ölçekte bariyerler kuruldu. Beyaz renkli, UV ışınlarını yansıtma özelliği taşıyan yün-plastik karışımı jeotekstil malzemeler, doğrudan buz kütlelerinin üzerine serildi. Amaç, güneş ışınlarının buzul yüzeyine doğrudan temasını keserek erimeyi kısa vadede kısmen yavaşlatmaktı. Uygulama ilk aşamada beklendiği gibi işlev gördü; ancak sürenin uzamasıyla birlikte ciddi sorunlar ortaya çıktı.

Yüksek irtifada örtüler nasıl parçalandı?

Dağ zirvelerindeki zorlu iklim koşulları, koruma amaçlı serilen kumaşların mukavemetini çok kısa sürede tüketti. Şiddetli yüksek irtifa fırtınaları, kesintisiz donma-çözünme döngüsü ve yoğun ultraviyole radyasyon bir araya gelerek devasa brandaların liflerini kopardı. Parçalanan kumaşlar, bir daha toplanması veya temizlenmesi imkansız olan mikro ölçekte plastik parçacıklarına dönüştü.

• Şiddetli fırtına ve rüzgâr kuvveti
• Sürekli donma-çözünme döngüsü
• Yoğun ultraviyole radyasyon
• Uzun süreli güneş ve sıcaklık etkisi

İçme suyuna karışan mikroplastikler

Yaz aylarında buzulların doğal erime döngüsü sürerken, yüzeyde serbest kalan plastik lifler eriyen kar ve buz sularıyla birlikte vadi tabanına doğru aktı. Sentetik örtülerden kopan tonlarca görünmez mikroplastik parçacığı, filtreleme sistemlerinin yakalayamayacağı kadar küçük boyutlarda akarsu yataklarına ve yerleşim yerlerinin içme suyu şebekelerine ulaştı.

Bölgenin en temiz su havzaları tehdit altında

Erimeyi durdurmak için geliştirilen bu yapay yöntem, Avrupa'nın en temiz su rezervleri arasında gösterilen yüksek rakımlı su havzalarında ciddi bir kirlilik tablosu yarattı. Vadi boyunca yer alan kasaba ve köylerin içme suyu kaynaklarına karışan mikroplastik atıklar, temiz su kaynaklarının ekolojik dengesini doğrudan tehdit eder hale geldi.

Proje, buzul koruma çabalarında uygulanan sentetik malzemelerin uzun vadede ne kadar riskli olabileceğini bir kez daha gözler önüne serdi.