Bandırma Vapuru, 16 Mayıs 1919'da İngiliz işgali altındaki İstanbul'dan Karaköy İskelesi'nden yola çıkarak Samsun'a doğru hareket etti. Türk milletinin kaderini değiştiren bu yolculuk, Milli Mücadele'nin başlangıç noktası oldu.
İzmir'in 15 Mayıs 1919'da işgal edilmesiyle tepkiler çığ gibi büyüyordu. Mustafa Kemal ve silah arkadaşları, yolculuk sırasında kurtuluş mücadelesinin haritasını çizdi. Günler süren seyahat, Samsun Tütün İskelesi'nde son buldu. Bölgenin tamamına yakını işgal altındaydı.
Atatürk, 9'uncu Ordu Müfettişi olarak Samsun'a geldiğinde karanlık bir ortam vardı. Milli Mücadele meşalesi işte bu karanlık atmosferde yakıldı. Fakat işgal kuvvetleri Atatürk ve arkadaşlarını sıkı takibe aldı. Neredeyse her adımları izleniyordu. Bu takip tam altı gün sürdü.
Gözlerden uzaklaşmak isteyen Mustafa Kemal ve arkadaşları, Havza ilçesine geçti. Bu yolculuk son derece riskliydi; yapılan en küçük bir hata, bir ulusun kaderini etkileyebilirdi. 98 kilometrelik güzergah, gönüllü birliklerin korumasında güçlükle aşıldı.
Samsun Yerel Tarih Grubu Başkanı Emin Kırbıyık, o günleri şöyle anlatıyor: "Samsun'da şehri dolaştığında ağlayan bir asker gördü. 'Asker ağlamaz, sıkıntın mı var?' diye sordu. Askere 'Nasıl ağlamam paşam, her taraftan işgal edildik' dedi. Gazi Atatürk'ün silahlandırarak yanına aldığı ilk asker o kişidir."
Atatürk, Havza'da 18 gün kaldı. Arkadaşlarıyla kaldığı ev, Milli Mücadele'nin ilk karargâhı oldu. Örgütlenme planlarının bir kısmı burada hazırlandı ve alınan kararlar Anadolu'nun dört bir yanına dağıtıldı.
Çiftçi Ahmet Tolun, o döneme ilişkin şu bilgileri paylaşıyor: "Atatürk'ü Samsun'dan alıp Havza'ya getirmek üzere yola çıkıldı. Bir gece Kavak'taki bir evde misafir edildiler. O arada Kavak ile Havza arasındaki Rum çeteleri temizlenerek yol güvenli hale getirildi. Ertesi gün yola çıkıp Havza'ya ulaşıldı."
Kurtuluş Yolu Orijinal Ruhuna Uygun Hale Getirildi
Milli Mücadele'nin "Kurtuluş Yolu" olarak adlandırılan güzergah, Samsun Büyükşehir Bebelediyesi'nin yürüttüğü kapsamlı çalışmalarla yeniden hayat buldu. Yolun başlangıcı Samsun Tütün İskelesi, son noktası ise Amasya'nın Suluova ilçesi.
Çalışma sürecinde şu belgelerden ve kaynaklardan yararlanıldı:
- Osmanlı arşivlerindeki tarihi belgeler
- 1957 yılına ait karayolları haritaları
- Yerel tarih araştırmaları ve saha incelemeleri
Uzun süren titiz bir çalışma sonunda yolun orijinal güzergahı belirlendi ve tamamlandı. Kentin önemli turizm rotalarından biri hâline gelen yolun farklı noktalarında, Milli Mücadele ve Atatürk'ü anımsatan özel çalışmalar da yer alıyor.
Kırbıyık, projeyle ilgili şunları söyledi: "Cumhuriyetin bu 'Kurtuluş Yolu' projesi mihenk taşıdır. Kurtuluşa giden yoldur bizim için. Gazi Mustafa Kemal Atatürk Samsun'un bir değeridir. Samsun'un bunun kıymetini bilmesi, Türkiye'nin bunun kıymetini bilmesi lazım."
Yolun tarihi önemi hakkında yeni tartışmalar da başlıyor. Tarihçiler, güzergahın Samsun'dan başlayıp Atatürk'ün Ankara'ya kadar kullandığı tüm yolları kapsayacak şekilde genişletilmesini öneriyor.
Topluluk Yorumları 0
Görüş ve düşünceleriniz editöryal ilkeler doğrultusunda yayınlanır.
Yorumunuz onaylandığında bildirelim mi?
Yorumunuz editörlerimiz tarafından yayınlandığında ve size yanıt geldiğinde anlık bildirim alın.
Düşüncelerinizi paylaşmak ve tartışmaya katılmak için giriş yapın veya üye olun...
Henüz yorum yapılmamış
Bu haber hakkında ilk görüşü belirten siz olun ve tartışmayı başlatın!