Vahşi atlar çölde kuyu kazarak 57 hayvan türüne hayat veriyor

ABD'nin Arizona eyaletindeki Sonora Çölü'nde vahşi atlar ve eşeklerin su bulmak için kazdığı çukurlar, kuraklık dönemlerinde çok sayıda hayvan türünün yaşam kaynağı haline geliyor. Ekolojist Erik Lundgren ve ekibinin 2015 yılında başlattığı kapsamlı araştırma, bu kuyuların çöl ekosisteminde oynadığı kritik rolü gün yüzüne çıkardı.

Vahşi atlar çölde su bulmak için kuyu kazıyor

Sonora Çölü'nde yaz aylarında artan sıcaklıklar dere yataklarının kurumasına ve yüzeydeki su kaynaklarının hızla azalmasına neden oluyor. Su ihtiyaçlarını karşılamak isteyen vahşi atlar ve eşekler, kuru dere yataklarında ve toprakta derin çukurlar açıyor. Yer altındaki suyun yüzeye çıkmasıyla oluşan bu kuyular yalnızca açtıkları hayvanlar tarafından değil, çevrede yaşayan farklı türler tarafından da kullanılıyor. Araştırmacılar, bu çukurların özellikle su kaynaklarının ciddi ölçüde azaldığı dönemlerde ekosistem için büyük önem taşıdığını belirledi.

57 hayvan türü bu kuyulardan faydalanıyor

Sonora ve Mojave çöllerindeki beş farklı noktaya yerleştirilen kamera tuzakları aracılığıyla kuyuları kullanan hayvanlar titizlikle incelendi. Yapılan uzun soluklu gözlemlerde şu türlerin kuyulardan su içtiği tespit edildi:

• Ötücü kuşlar
• Geyikler
• Dağ aslanları
• Kara ayılar
• Toplamda 57 farklı omurgalı tür

Kuyuların çevresinde tespit edilen tür sayısı, doğal akarsuların çevresindekilerle neredeyse eşit düzeyde bulundu. Ayrıca kuyuların bulunduğu alanlarda kaydedilen tür sayısının, kuru ve susuz bölgelere kıyasla yüzde 64 daha fazla olduğu ortaya çıktı.

Kuyular çöldeki su ihtiyacını karşılıyor

Erik Lundgren ve meslektaşları, üç yaz mevsimi boyunca Arizona'daki dört bölgede yüzey suyu miktarını düzenli olarak ölçtü. Araştırmanın çarpıcı sonuçları şöyle:

1. Bir bölgede dere tamamen kuruduktan sonra açılan kuyular, tek içme suyu kaynağı haline geldi.
2. Başka bir bölgede kuyuların mevcut yüzey suyunun yüzde 74'üne kadarını sağladığı tespit edildi.
3. Bu çukurlar sayesinde su kaynakları arasındaki ortalama mesafe 843 metre azaldı.

Kazılan kuyular bitkilerin büyümesini de destekliyor

Vahşi atlar ve eşeklerin açtığı çukurların yalnızca hayvanlara değil bitki örtüsüne de katkı sağladığı belirlendi. Araştırmacılar bazı kuyuların içinde genç kavakların filizlendiğini gözlemledi. Bu fidelerden bazılarının yaz aylarını atlatarak iki metreye kadar ulaştığı kaydedildi. Kuyu çevresindeki nemli ve açık toprak, fidelerin kök salabilmesi için elverişli bir ortam oluşturdu. Böylece çukurlar, suya erişimin son derece sınırlı olduğu çöl ortamında bazı bitki türlerinin gelişimine de katkı sundu.

Vahşi atların ekosisteme etkisi her yerde aynı değil

Araştırma, vahşi atlar ve eşeklerin kazdığı kuyuların bazı kurak bölgelerde diğer canlılara büyük fayda sağladığını gösterirken, bu hayvanların çevre üzerindeki olumsuz etkilerine de dikkat çekti. Başlıca olumsuz etkiler şöyle sıralanıyor:

• Yerli bitki örtüsüne zarar verilmesi
• Toprak erozyonunun artması
• Yerli hayvan türleriyle yiyecek ve su kaynaklarında rekabete girmesi
• Bazı bölgelerde yerli hayvanları su kaynaklarından uzaklaştırılması

Bilim insanları, bu hayvanların ekosistem üzerindeki genel etkisinin bölgesel koşullara bağlı olduğunu ve konunun daha fazla araştırılması gerektiğini vurguluyor.