Tennessee eyaletindeki Riverbend Cezaevi'nde 30 yıl geçiren 50 yaşındaki Christa Pike, 1996 yılında bir okul arkadaşını öldürdüğü gerekçesiyle idama mahkum edilmişti. Pike suçunu işlediğinde henüz 18 yaşındaydı. İnfazının 30 Eylül 2026 akşamı gerçekleştirilmesi planlanmıştı.
İnfaz sırasında ne oldu?
İnfazın nasıl ilerlediğine tanık olan gazeteciler ve avukatlar, yaşananları kaotik ve acı verici olarak niteledi. Tennessee, güçlü bir sakinleştirici olan Pentobarbital'in aşırı dozda verilmesine dayanan nispeten yeni bir protokol uyguladı.
Ancak ilaç verildikten sonra Pike bilincini kaybetmedi ve kolunda şiddetli ağrı olduğunu söyledi. Cezaevi personeli ikinci bir doz uyguladı; buna rağmen Pike hayatta kalmayı sürdürdü.
İnfaz emrinin yasal geçerliliği gece yarısı sona erdiği için cezaevi süreci resmen durdurmak zorunda kaldı. Christa Pike hastaneye kaldırılırken avukatları, sağlık durumuna ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşmadı.
Tennessee valisinden anında hamle
Tennessee'nin Cumhuriyetçi Valisi Bill Lee, başarısız infazın ardından eyalette 2026 yılı için planlanan tüm diğer infazları derhal durdurdu ve olayla ilgili kapsamlı, bağımsız bir soruşturma başlatılması talimatını verdi.
Bu vaka, zehirli iğne yönteminin güvenilirliği ve yol açabileceği acılar konusundaki tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
ABD'de idam cezası hangi eyaletlerde uygulanıyor?
50 eyaletin bulunduğu ABD'de idam cezası 2026 itibarıyla 27 eyaletin yasalarında yer alıyor. Ayrıca federal düzeyde ve orduda da idam cezası bulunuyor. Ancak uygulamada infazlar yalnızca birkaç eyalette aktif biçimde gerçekleştiriliyor.
- 2026'daki infazların yarısından fazlası Florida'da yapıldı
- Texas, Oklahoma, Alabama, Tennessee ve Arizona da infaz gerçekleştiren eyaletler arasında
- 23 eyalet ile Washington D.C. idam cezasını tamamen kaldırmış durumda
- Kaliforniya, Ohio, Oregon ve Pennsylvania'da fiilî bir moratoryum uygulanıyor
- Kansas, Wyoming gibi bazı eyaletlerde yasa olmasına rağmen infaz onlarca yıldır yapılmıyor
Zehirli iğne neden sürekli komplikasyonlara yol açıyor?
Zehirli iğne, ABD genelinde başlıca infaz yöntemi. Bu yıl şimdiye kadar gerçekleştirilen 30 infazın tamamı bu yöntemle yapıldı. İnfazlarda Pentobarbital ya da birden fazla ilacın karışımından oluşan bir kokteyl kullanıldı.
Ancak istatistiklere göre zehirli iğne, hata oranı en yüksek infaz yöntemi. Tüm girişimlerin yaklaşık yüzde 7'si hatalı olarak değerlendiriliyor ve düzenli olarak ağır komplikasyonlar yaşanıyor.
Tartışmalardaki temel nedenlerden biri, tıbbi hekim kuruluşlarının üyelerinin infazlara katılmasını yasaklaması. Bu nedenle enjeksiyon işlemi çoğu zaman tıbbî eğitimi yetersiz cezaevi personeli tarafından gerçekleştiriliyor. Uygun bir damar yolu bulmakta sık sık sorun yaşanıyor ve bazı infazlar yarıda kesilmek zorunda kalıyor.
Pentobarbital neden tartışmalı?
İlk başta uyku ilacı, sakinleştirici veya epilepsi tedavisinde kullanılan Pentobarbital, günümüzde infazlarda merkezi sinir sistemini ve solunumu durdurmak amacıyla son derece yüksek dozlarda kullanılıyor. Ancak dozaj ve uygulama sırasında defalarca ağır komplikasyonlar yaşandı.
Avrupa ve ABD'deki neredeyse bütün büyük ilaç şirketleri ürünlerinin idam cezasında kullanılmasına kesin biçimde karşı çıkıyor. AB ayrıca öldürücü enjeksiyonlarda kullanılabilecek ilaçların ihracatını sıkı kontrollere tabi tutuyor.
Bu nedenle ABD'deki cezaevleri Pentobarbital'i normal piyasadan temin edemiyor ve çoğunlukla "reçete hazırlayan eczaneler" olarak adlandırılan özel eczanelere yöneliyor. Bu eczaneler çoğu zaman eyaletlerin çok daha gevşek denetimine tabi kalıyor.
İlaç tedarik zincirindeki şeffaflık sorunu
Birçok eyalet, bu kuruluşların isimlerinin açıklanmasını yasaklayan düzenlemeler çıkardı. Böylece infazlarda kullanılan ilaçları kimin sağladığı kamuoyu, mahkumların avukatları ve hatta mahkemeler açısından dahi bilinmezliğini koruyor.
Reçete hazırlayan eczaneler büyük ilaç şirketlerinin boykotu nedeniyle Pentobarbital için gereken kimyasal maddeleri ya da yeterince test edilmemiş alternatifleri zaman zaman yurt dışındaki daha güvensiz kaynaklardan temin etmek zorunda kalıyor. Hazırlanan karışımın içinde kirlenmiş, kullanım süresi geçmiş veya yanlış dozlanmış kimyasallar bulunması halinde mahkum acısız biçimde bilinçsiz hâle gelmek yerine dayanılmaz acılar yaşayabiliyor.
Federal düzeyde infaz politikası dönemi dönem değişti
Tekrar tekrar ortaya çıkan komplikasyonlar, daha önce federal düzeyde infazlara moratoryum getirilmesine ve ilgili yöntemlerin incelenmesine neden olmuştu. ABD Başkanı Donald Trump ise yeniden seçilmesinin hemen ardından bu moratoryumu kaldırdı; bu karar da tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Zehirli iğneye yönelik eleştiriler
İnsan hakları örgütleri uzun süredir hem idam cezasının tamamına hem de özellikle zehirli iğne yöntemine karşı çıkıyor. Söde "daha insancıl" olduğu savunulan bu yönteme yönelik eleştiriler son yıllarda belirgin biçimde arttı.
Haziran 2026'da yapılan bir araştırmaya göre idam cezasını ahlaki açıdan kabul edilebilir bulan Amerikalıların oranı yüzde 52 ile tarihî olarak en düşük seviyeye geriledi.
Atlanta'daki Emory Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden anestezi uzmanı Joel Zivot, infazlardan sonra hazırlanan çok sayıda otopsi raporunu inceledi ve 2024 yılında bir federal mahkemede şu ifadeyi kullandı:
"Bu yöntemle ölüm, uykuya dalmaktan çok insanın kendi kanında boğulmasına benziyor."
ABD'deki Death Penalty Information Center (DPIC) da Haziran 2026'da yayımladığı raporda şu tespitte bulundu:
"İdam cezasını hâlâ uygulayan her eyalet artık infazlarla ilgili önemli bilgileri koruyan bir yasaya sahip. Buna öldürücü enjeksiyonda kullanılan ilaçların kaynağı, infaz ekibi üyelerinin kimlikleri ve aldıkları eğitim de dahil."
Raporda, bu durum nedeniyle kamuoyunun "seçilmiş yetkililerin vergi gelirlerini bu en ağır cezayı uygulamak için nasıl kullandığı konusunda yanıtlardan çok soruyla karşı karşıya kaldığı" belirtiliyor.
