Sibirya'daki dev çukur her yıl 14 Keops Piramidi kadar büyüyor: Durdurulamıyor

Yeryüzünün en büyük termokarst çöküntüsü olarak kabul edilen Sibirya'daki Batagaika Krateri, iklim değişikliği ve donmuş toprakların erimesiyle birlikte rekor hızda büyümeye devam ediyor. 1960'lı yıllardaki uydu görüntülerinde yalnızca küçük bir yarık olarak görülen çöküntü, günümüzde uzaydan net biçimde gözlemlenebilecek devasa boyutlara ulaşmış durumda.

ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu verileri, alanın 1991 ile 2018 yılları arasında üç kat büyüdüğünü ortaya koyarken; güncel bir bilimsel çalışma, sürecin ulaştığı tehlikeli boyutları ayrıntılı biçimde gözler önüne serdi.

YILDA 14 KEOPS PİRAMİDİ HACMİNDE GENİŞLEME

Moskova Devlet Üniversitesi ve Washington Üniversitesinden araştırmacıların yürüttüğü çalışmada, uydu ve insansız hava aracı verileri birleştirilerek kraterin üç boyutlu modelleri oluşturuldu.

Elde edilen bulgulara göre kraterin hacmi her yıl yaklaşık 1 milyon metreküp artıyor. Bu miktar, yaklaşık 14 Keops Piramidi'nin hacmine denk geliyor. 2024 yılı ölçümlerine göre kraterin kapladığı alan 87,6 hektara ulaşırken, falez yüksekliği 100 metreye yaklaştı. Krater kenarlarını oluşturan dik duvarların aşırı derecede dengesiz olduğu ve çökmelerin sürdüğü bildirildi.

YILLIK BİNLERCE TON KARBON SALIMI

Araştırma, donmuş toprağın erimesiyle ortaya çıkan sera gazı miktarını da belirledi. Batagaika Çöküntüsü'nden atmosfere her yıl yaklaşık 4 bin ila 5 bin ton karbon salınıyor. Bu miktar, ABD'de yaklaşık 2 bin hanenin yıllık evsel enerji tüketiminden kaynaklanan emisyon değerine eşit geliyor.

GELECEKTEKİ İKLİM MODELLERİ İÇİN KRİTİK ÖNEM TAŞIYOR

Çalışmanın başyazarı Dr. Alexander Kizyakov, elde edilen ölçümlerin küresel ölçekte donmuş toprak erimesini ve buna bağlı sera gazı emisyonlarını tahmin eden iklim modellerini geliştirmek için kullanılacağını belirtti.

Jeofizikçi Dr. Roger Michaelides ise Batagaika'nın Arktik genelinde yaşanan erime süreçlerini anlamak açısından anahtar bir gözlem noktası olduğunu ve bölgedeki değişimlerin boyutunu net biçimde yansıttığını ifade etti.

Uzmanlar, küresel sera gazı emisyonlarındaki artışın sürmesi halinde Arktik genelinde benzer termokarst oluşumlarının ve çöküntülerin artacağını öngörüyor.