Psikopatik özellikleriniz olabilir ve farkında bile olmayabilirsiniz

Psikopatik kişilik özellikleri her zaman ilk bakışta kolayca fark edilmeyebilir. Çekici, başarılı ve sosyal görünebilen bireyler bile empati kurma, suçluluk duyma ve başkalarının duygularını anlama konusunda ciddi zorluklar yaşayabilir. Uzmanlar, bu durumun toplumdaki görünümünü ve teşhis süreçlerini detaylı biçimde değerlendirdi.

Teşhissiz kalan psikopatik bireyler çoğunlukta

Bath Üniversitesi Psikoloji Profesörü Graham Fairchild, psikopatik özellikler taşıyan kişilerin büyük çoğunluğunun resmî bir teşhis almadığını belirtiyor. Fairchild, bu kişilerin davranışlarının uç noktalarda olmasına rağmen durumlarının tam olarak farkında olmayabileceklerini vurguluyor.

Lakehead Üniversitesi Öğretim Üyesi Beth Visser ise kendi durumundan endişe duyan kişilerin genellikle bu tabloya uymadığını ifade ediyor. Gerçekten belirgin psikopatik özelliklere sahip bireyler, davranışlarını bir sorun olarak görmediklerini kaydediyor. Nottingham Trent Üniversitesi Öğretim Üyesi Nadja Heym de bu kişilerin sorunlu davranışları genellikle kendilerinde değil, başkalarında gördüklerini ekliyor.

Üçlü Psikopati Modeli ve 'Başarılı Psikopati'

Psikopatinin net sınırlarla ayrılmış tek bir kategoriden ziyade geniş bir yelpaze olduğu belirtiliyor. 2009 yılında ortaya konan Üçlü Psikopati Modeline göre temel bileşenler şunlardır:

• Acımasızlık / Kötülük (Meanness)
• Dürtüsellik / Kontrolsüzlük (Disinhibition)
• Cesaret (Boldness)

2022 yılında İngiltere'deki çeşitli üniversitelerden araştırmacılar, suç eylemlerine karışmayan ve toplum içinde başarılı olan bireyleri incelemek amacıyla 54 maddelik bir 'Başarılı Psikopati Ölçeği' geliştirdi. Ölçekte öne çıkan değerlendirme kriterleri arasında şunlar yer alıyor:

• Başkalarına zarar verdiğinde nadiren suçluluk hissetme
• Kendi çıkarlarını her zaman ön planda tutma
• Kazanmayı dürüst oynamaktan üstün görme
• Başkalarının duygularını yönetme ve yönlendirme yeteneği
• Yüksek baskı altındaki durumlarda soğukkanlılığını koruma

Yüzeysek duygular ve manipülasyon

Uzmanlar, psikopatinin belirgin işaretlerinden birinin yüzeysek duygusal tepkiler olduğunu vurguluyor. Prof. Dr. Fairchild, 'duygusal bulaşma' yetersizliği nedeniyle bu kişilerin çevrelerindeki insanların üzüntülerine daha zayıf tepki verdiklerini, ancak bunun her zaman başkalarına zarar verme isteği anlamına gelmediğini ifade ediyor.

Georgetown Üniversitesi'nden Abigail Marsh ise manipülasyon, yalan ve yüzeysek çekiciliğin, bu özelliklerin aile, partner ve yakın çevre tarafından fark edilmesini önemli ölçüde zorlaştırdığını belirtiyor.

Mesleki başarı ve nörolojik bulgular

Soğukkanlılık, cesaret ve risk alma eğiliminin; finans, yöneticilik, askerlik, emniyet ve sağlık gibi yüksek baskı içeren mesleklerde geçici avantajlar sağlayabileceği kaydedildi.

California Üniversitesi'nden Nörobiyolog James Fallon, yıllarca seri katillerin beyin haritalarını inceledikten sonra benzer nörolojik özellikleri kendisinde de tespit ettiğini açıkladı. Fallon, karanlık dürtülerini kontrol edebildiğini belirterek süreci 'Eğer kendimi yenebilirsem, kazanmışım demektir' sözleriyle özetledi.

Terapi süreçleri ve değişim potansiyeli

Nadja Heym, duygusal işleme eksikliği ve manipülatif eğilimler nedeniyle psikopatiye yönelik terapi süreçlerinin son derece karmaşık olduğunu ifade ediyor. Buna karşın Abigail Marsh, bireylerin antisosyal davranışların kendi hayatlarına verdiği zararları fark etmesi durumunda değişim gösterebileceklerini belirtiyor.

Çocukluktan yetişkinliğe kadar 1.000'den fazla erkeğin izlendiği 2018 tarihli bir araştırma da psikopatik özelliklerin zaman içerisinde şiddetlenebildiği gibi kademeli olarak azalabildiğini ortaya koydu.