Pahalı transferler, uçuk maaşlar: İngiliz futbolu mali çöküşün eşiğinde

Manchester City şoku ile sarsılan İngiliz futboluna bir şok daha geldi. Bağımsız Futbol Düzenleme Kurumu (IFR) tarafından yayımlanan resmi rapora göre, İngiliz futbol ekonomisi tam anlamıyla kırmızı bölgeye girdi. Raporun ortaya koyduğu tablo, endişe verici boyutlarda.

Kulüplerin yüzde 94'ü mali zarar ediyor. İngiliz Futbol Ligi (EFL) ve National League bünyesindeki kulüplerin ise üçte biri fiilen ödeme güçlüğü yaşıyor. Bu durum, iş işten geçmeden acil reformların hayata geçirilmesini zorunlu kılıyor.

Çılgın transfer yarışı ve uçuk maaşlar krizin merkezinde

Rapor, kulüplerin başarı için girdiği çılgın transfer yarışının ve yükselen oyuncu maaşlarının krizin doğrudan kaynağı olduğunu vurguluyor. En alt ligden en üste kadar tüm kulüpler, rakiplerine yetişebilmek için oyuncu maaşlarını akıl almaz seviyelere çıkarıyor.

Uzmanlar bu stratejinin tehlikesini şu ifadelerle özetliyor:

"Birikmiş borçlar ile sahiplerin finansmanına aşırı bağımlılığın tehlikeli bir karışımı; bu da kulüpleri ve taraftarlarını riske atıyor."

Premier Lig ile alt ligler arasındaki ekonomik uçurum, tabloyu daha da karartıyor. Bir Premier Lig kulübünün ortalama kazancı, Championship'teki bir kulübün elde ettiğinin sekiz katından fazla. Bu dengesizlik, adil rekabeti neredeyse imkansız hale getiriyor.

"Şemsiye ödemeleri" sistemi haksız rekabet yaratıyor

Krizi derinleştiren bir diğer önemli faktör ise "şemsiye ödemeleri" sistemi. Bu mekanizma, Premier Lig'den küme düşen kulüplerin aldığı tazminatı kapsıyor. Sonuç olarak küme düşen kulüpler, alt liglerdeki rakiplerine karşı ezici bir mali üstünlük sağlıyor. Diğer kulüpler de onlara yetişmek için her şeyi riske atmaya, intihara varan mali risklere girmeye başlıyor.

Raporun en şaşırtıcı bulgularından biri, krizin artık yalnızca oyuncu ücretleriyle sınırlı kalmaması. İşletme giderleri o kadar yükseldi ki, İngiliz Futbol Ligi ve National League'deki 17 kulüp, oyuncularına tek kuruş maaş ödemeseler bile ağır zararlar kaydedecek durumda bulunuyor.

2025-2026 sezonu gelir dağılımı yapısal bozukluğu gözler önüne seriyor

İngiliz futbolunun topluca elde ettiği 9 milyar sterlinin üzerindeki gelirin dağılımı, yapısal dengesizliğin boyutunu çarpıcı biçimde ortaya koyuyor:

• Premier Lig: tek başına 7,5 milyar sterlin
• Championship: 1 milyar sterlin
• League One ve League Two: birlikte yalnızca 460 milyon sterlin
• National League: sadece 70 milyon sterlin

Zararlar artıyor, borçlar katlanıyor, transferler durmuyor

Rapor, zararların büyümesine ilişkin ürkütücü rakamlar açıklıyor. Premier Lig'de kulüp başına ortalama zarar, 2021-2022 sezonundaki 20 milyon sterlinden içinde bulunduğumuz 2025-2026 sezonunda 44 milyon sterline yükseldi. Championship'te ise yalnızca bir sezon içinde bu rakam 13 milyon sterlinden 22 milyon sterline çıktı.

Gerçek felaket tablosu alt liglerde yaşanıyor:

• League One: Kulüp başına zarar beş sezonda üç katına çıkarak 2,4 milyon sterlinden 7,5 milyon sterline yükseldi.
• League Two: Zararlar dört katına çıkarak 600 bin sterlinden 2,7 milyon sterline ulaştı.

Bu zararlar, oyunu tehdit eden borç dağına da net biçimde yansıdı. İngiliz kulüplerinin toplam borcu, 2020-2021 sezonundaki 2,8 milyar sterlinden geçen sezon 4,1 milyar sterline yükseldi. İçinde bulunduğumuz mali yılda ise 5,1 milyar sterline ulaşacağı öngörülüyor.

Borcun yüzde 75'ini tek başına Premier Lig kulüpleri taşıyor. Bu durum, futbol piramidinin zirvesinin bile artık iflas hayaletinden uzak olmadığının en net kanıtı olarak değerlendiriliyor.