Okyanusun ortasında 40 yıldır duruyor: Günde iki kez tüm dünyaya yayılıyor

Marshall Adaları'na bağlı Enewetak Atolü'nde bulunan ve Soğuk Savaş döneminden kalma nükleer atıkları barındıran Runit Kubbesi, altındaki geçirgen yapı nedeniyle Pasifik Okyanusu sularına temas etmeyi sürdürüyor. ABD makamlarının yayımladığı resmi raporlar, beton kapağın altındaki radyoaktif maddelerin gelgit hareketleriyle doğrudan lagüne taşındığını gözler önüne seriyor.

Kubbenin tabanındaki tasarım hatası nedeniyle her gelgit döngüsünde okyanusa radyoaktif atık sızıyor ve bu sızıntı günde iki kez tekrarlanıyor.

20 Yıl Açık Kalan Krater Beton Panellerle Kapatıldı

ABD yönetimi, Mayıs 1958'de Enewetak Atolü'nde "Cactus" kod adlı nükleer test sırasında mercan kayalıklarında dev bir krater oluşturdu. Patlamanın ardından yirmi yılı aşkın süre açık bırakılan krater, 1970'li yılların başında bölgeden tahliye edilen yerel halkın kısmen geri dönmesini sağlamak amacıyla kapatılma sürecine alındı.

Atol genelindeki kontamine olmuş malzeme ve sülfatlı kalıntılar bu kraterde toplandı. 1980 yılında tamamlanan çalışmalarda kraterin üzeri, 115 metre çapında ve 46 santimetre kalınlığında 358 beton panelle kapatılarak Runit Kubbesi inşa edildi.

Sızdırmaz Zemin İnşa Edilmedi

Yüzeydeki atıkların rüzgar ve hava şartlarıyla yayılmasını önlemek amacıyla tasarlanan yapının tabanına sızdırmazlık işlemi uygulanmadı. ABD Enerji Bakanlığı raporlarında, kubbenin zeminine herhangi bir yalıtım katmanı dökülmediği ve yapının altında bulunan radyoaktif yeraltı sularının gelgit döngüsüne bağlı olarak yükselip alçaldığı doğrulandı.

Günde iki kez meydana gelen gelgitler sırasında deniz suyu kubbenin altındaki sülfatlı ve radyasyonlu tortularla temas ediyor. Süzülen su, radyoaktif parçacıkları Enewetak Lagünü'ne taşımaya devam ediyor.

İklim Değişikliği Yükü Artırıyor

Yükselen deniz seviyeleri, şiddetlenen fırtınalar ve tropikal iklim koşulları beton yapıda zamanla çatlaklar oluştururken, dalga baskısının artması sızıntı mekanizmasını hızlandırıyor.

Öte yandan, kubbe içinde tutulan yaklaşık 85.000 m³'lük atık, Soğuk Savaş döneminde bölgede yapılan nükleer testler sonucu yayılan toplam plütonyum miktarının yalnızca yüzde 1'ini oluşturuyor. Geriye kalan yüzde 99'luk kısım ise herhangi bir koruma yapısı olmaksızın doğrudan lagün tabanındaki tortularda yer alıyor.

• Konum: Marshall Adaları, Enewetak Atolü
• İnşa yılı: 1980
• Kubbe çapı: 115 metre, 358 beton panel
• Atık hacmi: Yaklaşık 85.000 m³
• Sızıntı frekansı: Günde iki kez (gelgit döngüsü)

Sızıntıdan etkilenen deniz ekosistemi, en yakın yerleşim birimlerine yaklaşık 30 kilometre mesafede bulunuyor.