Nesli tükendi sanılıyordu: Yaklaşık 90 yıl sonra yeniden keşfedildi

Endonezya'nın Bangka adasında gerçekleştirilen yeni bir çalışma, nesli tükenmiş olabileceği düşünülen bir türün hâlâ hayatta olduğunu ortaya koydu. Zehirli ısırığıyla bilinen Bangka yavaş lorisi, yaklaşık 90 yıl sonra ilk kez bilimsel olarak yeniden tespit edildi.

Primat türü, en son 1930'larda bilimsel kayıtlara geçmiş ve sonrasında uzun süre izine rastlanmamıştı. Kalay madenciliği ve palmiye yağı plantasyonlarının neden olduğu habitat kaybı nedeniyle türün neslinin tükendiği yönünde endişeler dile getirilmişti.

Bilim insanları, 90'dan fazla Bangka yavaş lorisi bireyinin adanın farklı bölgelerinde tespit edildiğini duyurdu. Araştırmacılar, bu durumun türün geniş çaplı yaşam alanı tahribatına rağmen çeşitli bölgelerde hayatta kalmayı başardığını gösterdiğini vurguladı.

Doğa koruma ve biyolojik çeşitlilik yönetimi uzmanı Timon Glaw, keşifle ilgili şu değerlendirmeyi yaptı: "Neredeyse bir yüzyıl boyunca böylesine dikkat çekici ve kendine özgü bir primatın bilimsel açıdan bu kadar az ilgi görmesi beni özellikle şaşırtıyor. Bu yeniden keşif, bilim insanlarının onlarca yıldır araştırmadığı yerlerde hâlâ yaşıyor olabilecek, neslinin tükendiğinden korkulan diğer türler için de umut veriyor."

Türlerin durumunu izleyen Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN), 2020 yılında Bangka yavaş lorisini "kritik tehlike altında" ve "nesli tükenmiş olabilecek" kategorilerinde değerlendirmişti. Koruma kuruluşu Re:wild de türü "kayıp primatlar" listesine dahil etmişti.

Bilimsel adı Nycticebus bancanus olan Bangka yavaş lorisi; kızıl kahverengi kürkü, belirgin yüz çizgileri ve büyük gözleriyle tanınıyor. Nispeten küçük yapılı ve gece aktif olan bu primat, ağaçlarda yavaş ve kontrollü hareket ederek dallar arasında ilerliyor. Bu kendine özgü hareket biçimi, onu maymunlar, insansı maymunlar ve lemurlar gibi daha hızlı tırmanan primatlardan ayırıyor.

Bangka yavaş lorisi, dünyadaki diğer yavaş lori türleri gibi zehirli bir ısırığa sahip. Bu özellik memeliler arasında oldukça nadir görülüyor. Hayvanlar, dirseklerinin yakınındaki özel bezlerden salgı üretiyor; tehdit altında kaldıklarında kollarını kaldırarak bu salgıyı tükürükleriyle karıştırıyor ve bezlerini yalayarak zehri ısırık yoluyla aktarıyor.