Menopoz sonrası cinsel hayat: Doktorların önerdiği çözümler

Düşük cinsel istek, vajinal kuruluk ve aşırı ruh hali değişimleri... Bunlar, kadınların menopoz döneminde sıkça karşılaştığı belirtilerden yalnızca birkaçı. Bu değişim süreci, menopozdan yıl önce başlayabiliyor ve bu dönem perimenopoz olarak adlandırılıyor.

Kanada'da yaşayan ve perimenopoz sürecinden geçen 40'larının ortasındaki Susan, yaşadığı zorlukları şöyle anlatıyor: "Cinsel ilişki çok acı verici hale geldi" diyen Susan, "Hâlâ cinsel isteğim var ama ağrı her şeyi mahvediyor. Başta ne olduğunu anlayamadım ve bunu doktoruma dile getirmem biraz zaman aldı" diyor.

Artan yaşam süresiyle birlikte kadınlar hayatlarının üçte birini menopoz sonrası dönemde geçirebiliyor. Hormon seviyelerinin düşmesiyle birlikte regl dönemlerinin sona ermesine menopoz deniyor. Kadının üreme döneminin bittiği bu süreç, birçok fiziksel ve psikolojik değişikliği de beraberinde getiriyor.

Vajinal kuruluk ve tabu haline gelen acı

Pratisyen hekim ve sağlık eğitimcisi Dr. Aziza Sesay, vajinal kuruluğun östrojen hormonunun azalmasına bağlı olarak geliştiğini ve bunun cinsel ilişki sırasında ağrıya yol açtığını belirtiyor. Bununla birlikte, birçok kültürde kadınların seks hakkında konuşmasının hâlâ tabu olduğunu vurguluyor:

"Hâlâ ağrılı cinsel ilişkiyi normal sanan kadınlar var ve heteroseksüel ilişkilerde erkeği memnun etmek için bu acıya katlanmak zorunda olduğumuza inananlar var" diyen Dr. Sesay, bu tür inançların kadınların sorunlarını doğrudan dile getirmesini engellediğini söylüyor ve "Bu yüzden birçok kadın sessizce acı çekmeye devam edebiliyor" uyarısında bulunuyor.

Hormonlar ve gizli belirtiler

Dr. Sesay, cinsel isteğin yalnızca östrojenle değil, testosteron hormonuyla da ilgili olduğunu belirtiyor. Bu hormonlar azalmaya başladığında cinsel istekte belirgin bir değişim yaşanıyor.

Almanya'da yaşayan 45 yaşındaki Rosie, 30 yaşında yumurtalık kanseri nedeniyle histerektomi ameliyatı geçirmiş ve bu müdahale onu erken ve zorunlu menopoza sokmuş. Rosie, "Eskiden seksten çok keyif alırdım, ama bir anda her şey gitti, fiziksel uyarılmayı bile hissedemez hale geldim" diyor.

California'da psikolog ve cinsel terapist olan Dr. Nazanin Maali, kadınların çoğunun menopoz döneminde cinsel isteksizlik ve ağrılı ilişki nedeniyle kendisine başvurduğunu söylüyor: "Çoğu zaman kendilerini sıkışmış hissediyorlar. Ama aynı zamanda cinsel isteği hâlâ olan ama artık penetratif ilişkiyle ilgilenmeyen kadınlar da var" diye açıklıyor.

İngiltere'de yaşayan 49 yaşındaki Yas için ise sık tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları cinsel arzuyu tamamen yok etmiş. Yas, "Cinselliğe olan ilgimi tamamen kaybettim çünkü her ilişki sonrasında çok acı verici enfeksiyonlar geçiriyordum" diyor ve uzun süre doktorlarının bu durumu menopoza bağlamadığını da ekliyor.

Dr. Sesay, idrar yolu enfeksiyonlarının da östrojen eksikliğinin bir yan etkisi olduğunu açıklayarak şu detayları veriyor:

"İnsanlar östrojeni düşündüğünde sadece adet ya da üreme kısmını akla getiriyor ama östrojen saç folikülünden cilde kadar vücudumuzun her yerinde etkili harika bir hormondur. Vajina ve üretra çevresindeki dokuların nemli kalmasını sağlar. Seviyesi düşünce bu bölgeler kurur, incelir ve enfeksiyona açık hale gelir."

Menopoz sonrası cinsellik hakkında yanlış inanışlar

Birçok kültürde kadının cinselliği sadece üreme üzerinden tanımlanıyor ve bu da menopoz sonrası kadınların cinselliğinin bittiğine dair bir yanılgıya neden oluyor. Gençliğin kutsandığı toplumlarda menopozun kadınlara bir tür yas duygusu getirdiğini söyleyen Dr. Maali, buna rağmen "menopoz sonrası hayatının en iyi seksini yaşamaya başlayan danışanlarım da var" diye ekliyor.

Peki ne gibi çözümler var?

Dr. Maali'ye göre "Menopozun getirdiği tüm zorlukların çözümü var. Tıbbi ya da tıbbi olmayan birçok müdahale, kadınların aktif bir cinsel yaşam sürmesini ve daha fazla haz almasını sağlayabilir."

Londra'da yaşayan 65 yaşındaki Haldita için menopoz, seks hayatının yeniden canlandığı bir dönem olmuş. Boşanmasıyla aynı döneme denk gelen bu süreçte, "43'ümde boşandım, 45-46 gibi perimenopoz başladı. 'Oh be! Sonunda özgürüm' dedim. O zamandan sonra sağlıklı ve heyecanlı bir cinsel hayatım oldu" diyor.

Arzunuzu diri tutmak konusunda Dr. Maali'nin en önemli önerisi şu: "Cinsellikle ilgili kabullerinizi yeniden değerlendirin."

"Hepimizin kafasında 'seks şöyle olmalı' gibi bir imaj var ama bedenimiz değiştikçe bu zihinsel senaryoyu da güncellemeliyiz. Kendinize şu soruyu sorun: Benim için iyi seks ne demek?"

Ön sevişmenin önemine ve penetratif olmayan haz noktalarının keşfine de dikkat çeken Dr. Maali, "Vajinal dokulardaki değişim hassasiyetin azalmasına yol açabilir, bu yüzden vibratör gibi seks oyuncakları yardımcı olabilir" diyor.

Hangi tedavi yöntemleri uygulanıyor?

Dr. Sesay'ye göre en yaygın tedavi şekli Hormon Replasman Tedavisi (HRT). Bu tedavi şu formlarda uygulanabiliyor:

• Bantlar
• Jeller
• Haplar
• Vajina üzerine doğrudan uygulanabilen topikal (yüzeysel) formlar

Yeni Zelanda'da yaşayan Neda, kanseri nedeniyle HRT haplarını kullanamıyormuş. Neda, "Seks hayatımı iyileştirmek istediğimi ısrarla söylediğimde topikal olanını verdiler. Agresif bir kanser teşhisi konulunca doktorlar seks hayatımı öncelik olarak görmedi" diyor.

Dr. Sesay'ye göre reçetesiz satılan kayganlaştırıcılar ve vajinal nemlendiriciler de işe yarayabilir ama içeriklerine dikkat edilmesi gerekiyor.

Pelvik taban kaslarında zayıflama yaşayanlar için ise pelvik taban fizyoterapisi öneriliyor.

Yaşam tarzı değişiklikleri ve özbakım

Menopozda olsun ya da olmasın, Dr. Sesay'ın herkese önerdiği temel öneriler şunlar:

• Egzersiz yapın
• Meyve ve sebze tüketin
• Alkolü azaltın veya tamamen bırakın
• Sigara içmeyin
• Kilonuzu koruyun

Dr. Sesay'ın en çok vurguladığı nokta ise "Kendine iyi bakmak." bunu da şöyle açıklıyor: "Özbakım bencillik değildir. Hayatınızdaki stresi azaltmaya çalışın. Kadınlar genelde her şeyi halletmeye çalışıyor, sanki Süper Kadın'mışız gibi. Yardım isteyin, istemiyorsanız bile teklif edilince kabul edin."