Emine Erdoğan: Kadınlar, sanatın atan kalbi

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan, Rami Kütüphanesi'nde düzenlenen "Zanaatkar Kadınlar Türkiye – 81 İl, 81 Kadın, 81 Hikaye" programında bir konuşma yaptı.

Program kapsamında hazırlanan "ÖZGÜ-Bize Özgü" sergisinde 81 ilden 81 kadın sanatkar ve zanaatkarın eserlerinin yer aldığını belirten Emine Erdoğan, eserlerin yan yana gelmesiyle muhteşem bir kültür kanaviçesinin ortaya çıktığını söyledi.

Emine Erdoğan, bazı ağaçların yalnızca kendi topraklarında ve iklimlerinde büyüdüğünü belirterek, geleneksel sanatların da doğduğu yere özgü olduğunu ifade etti. Bu özgünlüğü sağlayan şeyin, insan hikâyelerinin coğrafi deneyimle birleşmesi olduğunu vurguladı.

Sanatın her nerede üretiliyor olursa olsun evrensel olduğuna dikkat çeken Emine Erdoğan, Yunus Emre'nin şiirleri üzerinden şu örneği verdi:

"Yunus Emre'nin şiirleri tüm insanlığa seslenir ancak Yunus, yüzünü insanlığa dönerken, ayakları bu topraklara basar, ilhamını bu coğrafyada açan sarı çiçekte bulur, tefekküre bu gökyüzünün altında dalar."

Bir halkın belleğinin, deneyimlerinin türkülere, şiirlere, masallara, motiflere ve ilmeklere kaydolmasıyla oluştuğunu işaret eden Emine Erdoğan, gündelik yaşamdan silinen her bir unsurla beraber toplumsal belleğin bir parçasının da kaybolduğunu ifade etti.

Halihazırda tüm dünyada şehir mimarisinin, kıyafet modellerinin hatta yemeklerin bile coğrafyalarının imzasını taşımaktan uzaklaştığını belirten Emine Erdoğan, bu durumun kendini egemen ilan eden bir kültürün diğer kültürleri eriterek tarih sahnesinden silme ihtimalini güçlendirdiğini kaydetti.

Sosyal medyanın etkisinin her an arttığı çağımızda yabancı kültürlerin başka toplumların kılcal damarlarına kadar kolaylıkla nüfuz edebildiğini belirten Emine Erdoğan, tek tipleşmenin tüm toplumların ortak üniforması haline geldiğini söyledi.

"Geleneksel sanatları geçmişe hapsolmaktan kurtarmak zorundayız"

Emine Erdoğan, Anadolu'ya gelişten bu yana bin yıllardır süren varlıkları boyunca birçok medeniyetle etkileşime girildiğini belirterek, kültür dünyasının asimilasyona maruz kalmak şöyle dursun bilakis daha da zenginleştiğini ifade etti.

Seramikten minyatüre, halılardan kumaşlara kadar tüm sanatların kendilerine has usulleriyle kolaylıkla ayırt edilebildiğini belirten Emine Erdoğan, "Fakat şu da bir gerçek ki geleneksel sanatları geçmişe hapsolmaktan kurtarmak zorundayız" dedi.

Şahsen kadınların sanatın ve zanaatın atan kalbi olduğunu düşündüğünü kaydeden Emine Erdoğan, kültürün gelecek nesillere aktarılmasında ve geleneksel sanatların korunmasında kadınların vazgeçilmez bir rolü olduğunu vurguladı.

Bünyan halısı geleneği

Güzel bir örnek paylaşan Emine Erdoğan, Bir Bünyan halısı dokunacağı zaman kadınların işe başlamadan bir gece önce ellerine kına yaktığını söyledi.

• Kınalı ellerle iş yapmanın işi kolaylaştıracağına ve kullanılan malzemeleri bereketlendireceğine inanılır.
• Büyük halılar birkaç kadının birlikte çalışmasıyla dokunur; birbirlerinin emeğini, zamanını, sabrını ve dikkatini ödünç alırlar.
• Anadolu'ya has dayanışma ruhu, zanaattaki karşılığını bulur.
• Dokumaya başlarken Allah'a "Elimi kuş eyle, yerimi taş eyle, şunu bana üç günlük iş eyle ya Rabbi" diye dua edilir.

Emine Erdoğan, bu yaşayan mirasın motifleri, düğüm teknikleri, inanışları, ritüelleri ve sözlü kültürleriyle anadan kıza, büyükten küçüğe aktarılmaya devam ettiğini belirterek şöyle konuştu:

"Bugün Türkiye'nin hangi iline, kasabasına, köyüne gitsek, böyle eşsiz örnekler görürüz. Bu zenginliğimizi kültürel mirasımızın muhafızları kadınlara borçluyuz."

Sergide yedi bölgeden el emeği

Sergiye katılan 81 kadın sanatkar ve zanaatkarın bir misyonun temsilcisi olduğunu belirten Emine Erdoğan, bu kadınların bez dokumadan sedef kakmaya, tezhipten kukla yapımına kadar her biri birbirinden değerli eserleriyle geleneği, tekniği, estetiği ve kültürü canlı tuttuğunu söyledi.

Maharetlerini başka kadınlara öğrettiklerini ve usta-çırak ilişkisini yaşattıklarını ifade eden Emine Erdoğan, "Sayelerinde Anadolu'nun her köşesi göz nuruyla aydınlanmaya, ışık doğudan yükselmeye devam ediyor" dedi.

Herkesi sergiyi ziyaret etmeye davet eden Emine Erdoğan, bilhassa gençleri burada görmekten mutluluk duyacağını belirtti.

Programın akışı

• Neyzen Sinem Hondoroğlu'nun dinletisiyle program başladı.
• Eser sahiplerinin çalışmalarının ve yaşam hikâyelerinin anlatıldığı video izletildi.
• AK Parti Genel Merkez Kadın Kolları Başkanı Tuğba Işık Ercan bir konuşma yaptı.
• Sanatçı İsmail Acar tarafından Osmanlı kaftan geleneğinden ilham alınarak hazırlanan "Yedi Bölge, Yedi Renk" adlı kaftan eseri Emine Erdoğan'a hediye edildi.
• Emine Erdoğan, zanaatkarlar ve katılımcılarla aile fotoğrafı çektirdi.
• Serginin açılış kurdelesi kesildi ve sergi gezildi.

Programa, kadın kolları merkez karar ve yürütme kurulu üyeleri, milletvekilleri, 81 ilden kadın sanatçılar, zanaatkarlar ve temsilciler katıldı.

Kadın emeğinin görünürlüğünün artırılması, yerel üretim bilgisinin korunması ve kuşaklar arası aktarımın desteklenmesinin hedeflendiği sergide, Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesinden kadın zanaatkarların el emeği eserleri ile ilham veren hayat hikâyeleri anlatılıyor. Sergide kadınların ustalıkları ve kültürel mirası yarınlara taşıma süreçleri de öne çıkarılıyor.