Asırlık Anıt Meşeler Klonlanarak Yeniden Hayata Döndürüldü

İklim koşulları, fırtınalar, hastalıklar ve insan kaynaklı yangınlar Polonya'daki asırlık ağaç varlığını ciddi boyutlarda tehdit ediyor. Bu tehlike altındaki yüzyıllık dev meşeler için Polonya Bilimler Akademisi'ne bağlı Dendroloji Enstitüsü araştırmacıları devrim niteliğinde bir çalışmaya imza attı. Ülkenin en yaşlı anıt meşeleri, in vitro tüp kültür yöntemiyle klonlanmayı başardı.

Son yıllarda ülkenin sembolik doğal değerleri arasında yer alan Napoleon ve Chrobry meşeleri tamamen yok oldu. Bu durum, yüzyıllar boyunca değişen çevre koşullarına uyum sağlayarak günümüze ulaşan özel genetik özelliklerin kaybolma riskini de beraberinde getirdi.

Geleneksel Yöntemler Yetersiz Kaldı

Çelik alma, daldırma veya aşılama gibi geleneksel bahçecilik yöntemlerinin asırlık meşelerde tam bir genetik kopya oluşturamadığı belirtiliyor. Özellikle aşılama yönteminde kök sisteminin farklı bir anaca ait olması nedeniyle, korunmak istenen ağacın genetik yapısının tam olarak aktarılamadığı ifade ediliyor.

21 Anıt Meşeden Örnek Toplandı

Araştırmacılar, gövde çevresi 10 metreyi aşan ve yaşları 300 ile 800 arasında değişen 21 anıt meşeden örnek topladı. Laboratuvar ortamında yürütülen süreç şu adımlarla ilerledi:

1. Odunsu parçalar önce filizlenmeye teşvik edildi ve ardından sterilize edildi.
2. Yaprak tomurcukları içeren mikro parçalar; besin maddeleri, hormonlar ve büyüme düzenleyiciler içeren steril kavanozlara yerleştirildi.
3. Bitki hücrelerinin tek bir hücreden tüm organizmayı yeniden oluşturma yeteneği olan totipotensi özelliği kullanıldı.

Uygulanan yöntem sonucunda, incelenen anıt ağaçların yarısından köklenmiş sağlıklı fideler elde edildi.

Sertleşme Süreciyle Hayatta Kalma Oranı Yüzde 90'a Ulaştı

Laboratuvarda büyüyen 8 santimetre boyundaki ve 10-15 santimetre kök uzunluğundaki fideler, özel olarak hazırlanan katı ortamlara aktarıldı. Kavanoz ortamındaki hassas yaprak yapısı nedeniyle su kaybı riski taşıyan bitkiler, kademeli bir aklimatizasyon sürecinden geçirildi. Hazır besin ortamından fotosentez ile kendi enerjisini üretme fazına geçen fidelerde hayatta kalma başarısı yüzde 80 ile 90 arasında gerçekleşti.

İlk Klon Fidanlar Toprakla Buluştu

Elde edilen ilk genetik kopyalar; Rogalin Saray Müzesi çevresi, Lednica ve Wielkopolska bölgesindeki parklara dikildi. Araştırmacılar, dikilen fidanların yüzlerce yıllık geçmişe sahip anıt ağaçların birebir genetik kopyaları olarak gelişimlerini sürdürdüğünü bildirdi.