AB'den TikTok'a 'tavşan deliği' suçlaması: Kullanıcılara ruh sağlığı uyarısı

Avrupa Birliği (AB), algoritması kullanıcıları "tavşan deliği" etkisine sürüklediği öne sürülen sosyal medya platformu TikTok'u, birliğin çevrim içi içerik kurallarını ihlal etmekle resmen suçladı.

Avrupa Komisyonu, platformun ruh sağlığına zarar veren algoritmasına ilişkin bulguları Çinli teknoloji devi ByteDance'e resmi olarak bildirdi. Komisyona göre sorunu çözmediği takdirde ByteDance, gelecek yıl küresel cirosunun yüzde 6'sına ulaşan bir oranda para cezası ödemek zorunda kalacak.

"Tavşan deliği tuzağı" nedir?

Kullanıcının belirli bir içerik türüyle ne kadar çok etkileşim kurarsa, TikTok'un algoritmasının da o kadar çok benzer içerikler önerdiğine dikkat çeken Avrupa Komisyonu, sürekli üzüntü, yalnızlık veya beden algısı ile ilgili içeriklere maruz kalmanın kullanıcıların ruh sağlığını olumsuz etkileyebildiğini vurguladı.

Avrupa Komisyonu'nun Teknolojiden Sorumlu Başkan Yardımcısı Henna Virkkunen, TikTok'un kullanıcılarına içerik öneri sisteminin Avrupa Birliği'nin Dijital Hizmetler Yasası'nı ihlal ettiğini belirtti.

Henna Virkkunen'in "tavşan deliği" saptamasına ilişkin bulguları şöyle sıraladı:

• Bir kullanıcı TikTok'ta ekranı her kaydırdığında veya bir videoyu her beğendiğinde, algoritma ona aynı türden daha fazla içerik sunarak kullanıcıları kolayca çıkamayacakları "tavşan deliklerine" sürüklüyor.
• TikTok'un 'Size Özel İçerik' özelliği kullanıcılara, videolar ruh sağlığı mücadeleleri ve beden algısıyla ilgili olsa bile kesintisiz bir video akışı sunuyor.
• Bu "tavşan delikleri", özellikle savunmasız yetişkinlerde ve reşit olmayanlarda zararlı bir etki yaratabiliyor.

Sağlığı etkileyen riskler neler?

Avrupa Komisyonu'nun yazılı açıklamasında, bir kullanıcının kilo verme veya beden imajı gibi içerikleri sürekli izlediğinde sistemin bu etkileşimleri "ilginin olumlu işaretleri" olarak yorumladığına dikkat çekiliyor. Bunun sonucunda:

• Üzüntü veya kaygı duygularının artması,
• Bedenden memnuniyetsizlik ve özgüvenin azalması,
• Mevcut yeme bozuklukları ile ruhsal rahatsızlıkların kötüleşmesi

gibi olumsuz etkiler ortaya çıkabileceği uyarısı yapılıyor.

TikTok'tan ne talep ediliyor?

Komisyon, TikTok'un riskleri gidermek için "orantılı, makul ve etkili risk azaltma önlemlerini uygulamada başarısız olduğunu" belirtiyor. Kullanıcıların kendilerine önerilen içeriği etkili bir şekilde kontrol etmelerine imkân tanınmadığını vurgulayan açıklamada, "ilgilenmiyorum" düğmesini kullanmanın içerik akışını değiştirmek için yeterli olmayabildiği aktarılıyor.

TikTok'un algoritmasının tasarımını değiştirmesi, kullanıcıların açıkça belirttiği tercihlere daha fazla ağırlık vermesi, kullanıcı kontrollerinin erişilebilirliğini artırması ve algoritmasını düzenli olarak test etmesi gerektiği ifade ediliyor.

Brüksel'deki bu suçlamalar, AB'nin TikTok'a karşı yürüttüğü daha kapsamlı bir soruşturmanın parçasını oluşturuyor. Şubat ayında AB, platformun bağımlılık yapıcı tasarımları, çocukları korumaya yönelik yetersiz çabaları ve araştırmacıların kamuya açık verilere erişim talebini zorlaştırması nedeniyle TikTok'u suçlamıştı. TikTok ise bu iddiaların "kesinlikle yanlış olduğunu" öne sürerek itiraz edeceğini açıklamıştı.

Avrupa Komisyonu, Meta'nın Facebook ve Instagram platformlarının öneri sistemlerinin yol açtığı "tavşan deliği" etkileri ile ilgili de ayrı bir inceleme yürütüyor.