1980'ler Rüyası Sosyal Medyayı Salladı: ChatGPT'ye Yüzünüzü Yüklemeden Önce Dikkat!

Kabarık saçlar. Bulanık fotoğraflar. Neon renkler. Sosyal medya hesaplarınız adeta 1980'lerden kalma bir aile fotoğraf albümüne benziyorsa yalnız değilsiniz. Hatta bu akıma siz de kapılmış olabilirsiniz.

Dünya genelinde milyonlarca kişi, ChatGPT ve benzeri yapay zeka araçlarını kullanarak özçekimlerini nostaljik fotoğraflara dönüştürüyor. Kabarık saç modelleri, eski moda kıyafetler ve klasik fotoğraf efektleriyle süslenen bu görseller, alışveriş merkezlerindeki portre stüdyolarını andıran bir nostalji rüzgârı estiriyor.

Trend, genellikle araç üzerinde önerilen hazır bir komutla oluşturuluyor ve kullanıcıların kendi fotoğraflarını yüklemeye teşvik edilmesiyle yayılıyor. Oldukça inandırıcı görünen bu yapay zeka destekli görseller, Instagram, TikTok ve X platformlarında hızla viral hâle geldi.

Ancak uzmanlar, kullanıcıların farkında olduklarından çok daha fazlasını paylaşıyor olabileceği konusunda sert uyarılarda bulunuyor.

Veri karşılığında eğlence

1980'ler temalı bu akım, yapay zekada süren daha kapsamlı bir değişimin yalnızca son halkası. Sadece birkaç yıl önce, görüntü oluşturma araçları büyük ölçüde teknoloji meraklılarıyla sınırlıydı. Bugün ise sosyal medya trendlerinden iş yerindeki araçlara, tüketici uygulamalarından günlük yaşama kadar her alanın ayrılmaz bir parçası hâline geldiler.

Kişiselleştirilmiş çocukluk portreleri, fantastik karakter dönüşümleri ve özel gün temalı görsellerin ardından bu nostalji dalgası, yapay zeka destekli trendlerin en yeni örneği olarak öne çıkıyor.

Yapay zeka etik uzmanı Catarina Doria, bu tür viral trendlerin yeni kullanıcıları cezbederken aynı zamanda kişisel verilerini paylaşmalarını da teşvik ettiğini belirtiyor. Doria bu olguyu "eğlence için veri" olarak tanımlıyor ve şunları ifade ediyor:

"Bu trendler, yapay zeka şirketlerine faydalı oldukları için ortaya çıkıyor. İnsanlar kendilerinin ve başkalarının giderek daha fazla fotoğrafını yüklemeye teşvik ediliyor."

Oxford Üniversitesi Yapay Zeka Etiği Enstitüsü'nden Carissa Véliz, kullanıcıların kişisel bilgilerini paylaşmadan önce dikkatlice düşünmeleri gerektiğini vurguluyor. Véliz, fotoğrafların yalnızca konum gibi hassas verileri değil, aynı zamanda biyometrik verileri de içerdiğini dile getiriyor.

"Yüz özellikleriniz gibi biyometrik bilgiler, ele geçirildiğinde değiştirilemez" diyen Véliz, "Şifrenizi çalarsanız değiştirebilirsiniz ama yüzünüzü asla değiştiremezsiniz" ifadesini kullanıyor.

Sıradan bir paylaşım bile ayrıntılı profil oluşturuyor

Doria, bu risklerin yalnızca Instagram, Facebook gibi yaygın sosyal medya platformlarıyla veya flört uygulamalarıyla sınırlı kalmayacağını belirtiyor. Çünkü kullanıcılar, yapay zekaya yükledikleri görsellerde yüzlerini net bir şekilde gösteren yüksek kaliteli fotoğraflar paylaşabiliyor. Ayrıca birçok kişi, işleri, ilişkileri ve ilgi alanları hakkında yapay zeka sohbet botlarıyla kapsamlı kişisel bilgiler de paylaşıyor.

Fotoğraflarla birleşen bu bilgiler, bir kişinin giderek daha ayrıntılı bir dijital profilini oluşturmaya katkı sağlayabiliyor.

Gizlilikten öte: Veriler gelecekte nasıl kullanılacak?

Gizlilik tek endişe kaynağı değil. Uzmanlar, bugün paylaşılan verilerin gelecekte nasıl kullanılacağına dair ciddi belirsizlikler olduğuna da işaret ediyor.

Véliz konuyla ilgili olarak "Dijital çağın en büyük zorluklarından biri, verilerinizin gelecekte nasıl kullanılacağını bilmememiz. Nereye gideceğini bile bilmiyoruz çünkü birçok şirket bunu pervasızca ticarete konu ediyor" diyor.

Her iki uzman da deepfake'lerin hızla yayılmasını, teknolojilerin kısa süre önce tahmin edilmesinin bile zor şekillerde nasıl gelişebileceğinin somut bir örneği olarak gösteriyor. Bugün zararsız amaçlarla yüklenen görseller, yarın çok daha gelişmiş yapay zeka sistemlerinin besin kaynağına dönüşebilir.

Doria, son dönemde yapay zeka tarafından üretilen gerçekçi görüntülerdeki artışa dikkat çekerek "Beş altı yıl önce bunun olacağını düşünmezdik. Biz sadece internete fotoğraf yüklemekten mutluluk duyuyorduk" diyor.

Ayrıca, teknoloji şirketlerinin topladığı veriler sayesinde kullanıcıların ilgi alanları, alışkanlıkları ve davranışları hakkında giderek daha ayrıntılı bilgiler elde edildiğini, bunun da reklam verenlere ve diğer kuruluşlara daha hassas hedefleme imkânı sunduğunu vurguluyor.

Gizlilik kontrolleri devrede

Birçok büyük yapay zeka şirketi, kullanıcılarına gizlilik kontrolleri sunduğunu ve bu kontroller arasında gelecekteki modelleri geliştirmek için kullanılan içeriği sınırlayan ayarların yer aldığını belirtiyor. Önde gelen yapay zeka sağlayıcısı, güven ve gizliliğin ürünlerinin temelini oluşturduğunu kaydetti. Kullanıcıların sohbetlerini silme seçeneğiyle verilerinin kontrolünü ellerinde tuttuğu, geçici sohbet moduna geçildiğinde ise konuşmaların kaydedilmediği, hatırlanmadığı ve modellerin geliştiriminde kullanılmadığı bildirildi.

Mahremiyet güçtür: Uzmanlardan uyarılar

Doria, insanların bu tür viral trendlere direnmelerini tercih ediyor. Ancak birçok gizlilik uzmanı, yapay zeka araçlarından tamamen kaçınma çağrıları yapmak yerine hangi bilgilerin ve nasıl paylaşıldığına dair dikkatli düşünmeye yönlendirmeyi tercih ediyor. Uzmanların öne çıkardığı başlıca öneriler şunlar:

• Çocuk fotoğraflarından kaçının: Çocuklar rıza gösteremez; ebeveynler, çocuklar adına kalıcı dijital kayıtlar oluşturmadan önce iyice düşünmeli.
• Düşük çözünürlüklü görseller kullanın: Yüksek çözünürlüklü fotoğraflar daha ayrıntılı biyometrik bilgiler ortaya çıkarabilir.
• Köklü platformları tercih edin: Tanınmış hizmetler, viral trendler sırasında ortaya çıkan bilinmeyen uygulamalara kıyasla daha net gizlilik politikalarına sahiptir.
• Gizlilik ayarlarını gözden geçirin: Birçok yapay zeka hizmeti, içeriklerinin gelecekteki modellerde kullanımını reddetme imkânı sunar; bu ayarlar mutlaka kontrol edilmeli.
• Bellek özelliklerini kapatın: Bazı sohbet botları, önceki konuşmalardan bilgi depolar; bu özellikleri devre dışı bırakmak saklanan kişisel bilgi miktarını azaltabilir.

Yapay zeka araçları günlük yaşamın giderek daha fazla vazgeçilmez bir parçası hâline gelirken, uzmanlar bu araçların avantaj ve dezavantajlarını birlikte anlamaya çalışmanın ciddi bir zorluk olduğunu söylüyor.

Carissa Véliz bu noktada çarpıcı bir ifade kullanıyor: "Mahremiyet güçtür çünkü sizi olası güç suistimallerinden korur."